روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٨٥ - ترجمه

است،و عذر آن‌كس كه صرف كرد آن است كه براى سر آيت كرد تا ملايم اسجاع آيات ديگر باشد.

و قوله: قَدَّرُوهٰا تَقْدِيراً ،آن را مقدّر كرده باشند.مفسّران گفتند:بر قدر شرب صاحبش چندان كه ريّ و سير آبى او را كفايت بود.

ربيع و قرظى گفتند:به مقدار آن‌كه در كفّى گنجد.

قرائت عامّۀ قرّاء«قدّروها»است بر فعل مستقيم،و شعبي در شاذّ خواند:

«قدّروها»على الفعل المجهول،و اين قرائت مضطرب است و [١]بر عربيّت راست نيست براى آن‌كه كأس مقدّر است نه اصحاب [٢]كأس.بعضى دگر گفتند:

مراد آن است كه ايشان[٣٦-ر]با خويشتن انديشه كنند،مقدار آن تقدير كه ايشان انديشه كرده باشند بيايد،نه زيادت نه نقصان.

وَ يُسْقَوْنَ فِيهٰا كَأْساً ،به ايشان دهند ازآنجا كأسى كه مزاج آن زنجبيل باشد.گفتند:زنجبيل براى آن گفت كه نشاط‌آور باشد.بعضى دگر گفتند:عرب زنجبيل دوست دارد و آن را پسنديده دارد،قال الشّاعر:

كأنّ جنيّا من الزنجبي‌ ل بات بفيها و أريا مشورا
گفتند:نام چشمه‌اى است در بهشت كه او را [٣]طعم زنجبيل يابند.قتاده گفت:زنجبيل شراب مقرّبان باشد،و بعضى دگر گفتند:مقرّبان را خالص دهند و ديگران را ممزوج.

عَيْناً فِيهٰا تُسَمّٰى سَلْسَبِيلاً ،چشمه‌اى [٤]در آنجا كه آن را سلسبيل خوانند.

قتاده گفت:معنى«سلسبيل»سلس سهل باشد،منقاد بود ايشان را تا آنجا برند كه خواهند. [٥]مجاهد گفت:رونده‌اى تيزرو باشد.يمان گفت:خوش‌طعم باشد يقول العرب:شراب سلسل و سلسال و سلسبيل إذا كان سائغا سهل الجرى