روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤١١ - ترجمه
منع آن خير كند.
آنگه استثنا كرد از ايشان قومى را كه صفت ايشان به خلاف صفت اينان بود،گفت: إِلاَّ الْمُصَلِّينَ ،الّا نمازكنان كه بر نماز خود دائم باشند و نماز بهپاىدارند و پيوسته نماز كنند،و مراد به انسان [١]اسم جنس باشد بر معنى جمع تا قومى را از او استثنا توان كردن،و الّا استثنا از واحد محال بود.بعضى گفتند:مراد صحابه است،بعضى گفتند:مراد هركس است كه به اين صفت باشد از صحابه و غير صحابه. أبو الخير مرثد بن عبد اللّٰه[٧٧-ر]روايت كرد كه عقبة بن عامر سؤال كرد از قومى صحابه كه: اَلَّذِينَ هُمْ عَلىٰ صَلاٰتِهِمْ دٰائِمُونَ كه باشند؟گفت:
آنان كه پيوسته نماز كنند،گفت:نه چنين باشد.گفت:آنان باشند كه در نماز به اين دست و آن دست نگاه نكنند.
آنگه گفت ديگر وصف ايشان اين است: [وَ الَّذِينَ] [٢]فِي أَمْوٰالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ، لِلسّٰائِلِ وَ الْمَحْرُومِ ،كه [٣]در مال ايشان حقّى باشد هم سائل را هم محروم را.«سائل»آن باشد كه بخواهد،و«محروم»آنكه [٤]نخواهد،و او از اين روى محروم و ممنوع[بود] [٥].و«حرمان».منع باشد و«محروم»ضدّ مرزوق باشد.
وَ الَّذِينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ ،آنگه[گفت] [٦]:آنان كه روز جزا و حساب راست دارند و به آن تكذيب نكنند.
وَ الَّذِينَ هُمْ مِنْ عَذٰابِ رَبِّهِمْ[مُشْفِقُونَ ،و آنان كه از عذاب خداى ترسند] [٧].
[إِنَّ عَذٰابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُونٍ] [٨] ،براى آنكه عذاب خداى را جاى امن
[١] .كذا:در اساس و همۀ نسخه بدلها،شايد كه«ايشان»هم بشود خواند.
[٨] [٢] .اساس:ندارد،با توجّه به نسخه بدلها،از قرآن مجيد افزوده شد.
[٣] .آد،گا:و آنان كه.
[٤] .آد و ديگر نسخه بدلها:آن بود كه.
[٧] [٦] [٥] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.