روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٠ - ترجمه
يعنى فرشتگان گويند ايشان را كه:مژده [١]شما را امروز بهشتهاست كه در زير درختان او جويها مىرود. خٰالِدِينَ فِيهٰا ،در آنجا هميشه باشند. ذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ ،آن [٢]ظفرى و [٣]دستيافتنى بزرگ است.
آنگه چون ذكر مؤمنان بكرد،ذكر منافقان با آن بگفت تا هر دو معلوم شود، گفت:ياد كن اى محمّد آن روز كه گويند مردان منافق و زنان منافقات مؤمنان را «انظرونا».و اين آنگه باشد كه مؤمنان در قيامت آيند با نور تمام،منافقان از دور بنگرند به نور ايشان،ايشان را بشناسند،در دنبال ايشان افتند و ايشان را مىگويند: اُنْظُرُونٰا ،انتظار ما كنيد. نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ [٦-ر]،تا ما از نور شما روشنايى بازگيريم و از چراغ شما چراغى برافروزيم.«نظر»در آيت به معنى انتظار است،يقول العرب:انظرني،أى انتظرني،و حمزه خواند و يحيى و أعمش:«انظرونا،أى أمهلونا،ما را مهلت دهيد،يعنى بر ما تعجيل مكنيد من الانظار و هو الإمهال،و قال عمرو بن كلثوم-شعر:
ابا هند فلا تعجل علينا
و انظرنا [٤]نخبّرك اليقينا
مفسّران گفتند:مؤمنان روز قيامت در عرصۀ قيامت آيند،به نور عمل خود صراط مىبرند،و منافقان درآيند در قدر پايۀ خود نورى ضعيف بود ايشان را على وجه المكر و الخديعة بمعنى العذاب لقوله تعالى: يُخٰادِعُونَ اللّٰهَ وَ هُوَ خٰادِعُهُمْ [٥]، ايشان به آن نور ضعيف راه مىبرند گه بتابد تا بروند،گه بميرد تا [٦]بمانند،ناگاهى [٧]بادى برآيد و نور ايشان بنشاند،ايشان عند آن حال كه در تاريكى بمانند اين گويند كه:
[١] .كا،گا:مزد.
[٢] .آد،كا،گا،اين.
[٣] .اساس:راست،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٤] .آد،كا:أمهلنا.
[٥] .سوره نساء(٤)آيۀ ١٤٢.
[٦] .اساس:بميرند يا،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٧] .آد،كا،گا:ناگاه.