روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤١٤ - ترجمه

أَ يَطْمَعُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيمٍ ،مفسّران گفتند:سبب نزول آيت آن بود كه مشركان بيامدندى و پيرامن رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم- بنشستندى و كلام او مى‌شنيدندى و استهزاء مى‌كردندى به او و [١]اصحاب او، [و] [٢]مى‌گفتندى:اگر چنان است كه محمّد-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم- مى‌گويد كه:اينان به بهشت خواهند شدن،ما پيش [٣]ايشان [٤]رويم،جاى ما بهتر از جاى ايشان باشد.خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت:طمع مى‌دارد [٥]هركسى از ايشان كه او را به بهشت برد [٦]،بهشت نعيم.

آنگه گفت: كَلاّٰ ،أى حاشا،اين نباشد هرگز كه ايشان طمع مى‌دارند.

مفضّل از عاصم روايت كرد. أَنْ يُدْخَلَ ،به فتح«يا»و ضمّ«خا»على الفعل المستقيم المسند إلى الفاعل،و حسن و طلحه در شاذّ-هم اين خواندند،و عامّۀ قرّاء أَنْ يُدْخَلَ خواندند على الفعل المجهول،كه ايشان را به بهشت برند.

آنگه گفت: إِنّٰا خَلَقْنٰاهُمْ مِمّٰا يَعْلَمُونَ ،ايشان مى‌دانند كه ما ايشان را ازچه آفريده‌ايم،يعنى از نطفه و علقه و مضغه،پس كس مستوجب بهشت نشود به نسب كه اصل خلق يكى است،بل[٧٧-پ]مستوجب بهشت به طاعت و عمل صالح شوند.

قتاده گفت:يا ابن [٧]آدم،تو را از چيزى پليد آفريده‌اند،از خداى بترس، و بعضى از صحابه چون خطبه كردى در وعظ،مقاذر و مناتن آدمى[بر شمردى] [٨]گفتى كه:اصل او از مبال و مخرج بول است،و آنگه گذر او بر مبال بوده است،آنگه در رحم مادر آبى نطفه باشى،آنگه علقه آنگه مضغه،آنگه [٩]از شكم