خواب در آمدم،برخاستم تا بربط برگيرم [١]،از شاخ درخت آواز مى‌آمد كه: أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللّٰهِ .آن آواز مرا لغطى [٢]شد بترسيدم و توبه كردم و سبب توبه و زهد من اين بود [٣].

اِعْلَمُوا أَنَّ اللّٰهَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهٰا ،گفت:بدانيد كه خداى تعالى زمين را زنده كند پس ازآن‌كه مرده باشد از سرما در فصل زمستان. قَدْ بَيَّنّٰا لَكُمُ الْآيٰاتِ ، بيان كرديم براى شما آيات را و بيّنات را و ادلّه را. لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ،تا همانا عقل [٤]كار بنديد و بر مقتضى عقل كار كنيد.

إِنَّ الْمُصَّدِّقِينَ وَ الْمُصَّدِّقٰاتِ ،ابن كثير و عاصم به روايت ابو بكر خواندند و مفضّل«مصدّقين»به تخفيف«صاد»در هر دو كلمه من التّصديق،معنى آن‌كه انّ المؤمنين و المؤمنات،و باقى قرّاء به تشديد هر دو«صاد»خواندند،و [اصل] [٥]او متصدّق بوده است،«تا»را در«صاد»ادغام كردند،و مثله:المزمل، المدثر.و ابىّ كعب [٦]خواند:انّ المتصدّقين و المتصدقات [٧]،مردان صدقه‌دهنده و زنان صدقه‌دهنده. وَ أَقْرَضُوا اللّٰهَ قَرْضاً حَسَناً ،و اگر گويند:چگونه عطف كرد فعل را بر اسم؟گوييم از اين دو جواب گفتند:يكى آن‌كه«الف»و«لام»در «مصّدّقين» [٨]و«مصدّقات» [٩]به معنى«الّذين»است،و تقدير كلام آن است كه:

إنّ الّذين تصدقوا و اقرضوا اللّه.و جواب دوم آن‌كه:«الّذين»مضمر است في قوله: أَقْرَضُوا اللّٰهَ ،و التّقدير:و الّذين اقرضوا اللّه قرضا حسنا،[و نيز ممكن است كه

[١] .آد،كا+و بر سر كار شوم.

[٢] .آد،كا،گا:لطفى،چاپ شعرانى(٤٦/١١):وعظى.

[٣] .آد،كا،گا+ وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ فٰاسِقُونَ ،و بسيارى از ايشان فاسق بودند.

[٤] .آد،كا+را.

[٥] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٦] .آد،كا،گا:ابىّ بن كعب.

[٧] .اساس+در اين،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها زايد مى‌نمايد.

[٨] .آد،كا،گا:متصدّقين.

[٩] .آد،كا،گا:متصدّقات.