علما خلاف كردند در نظم اين آيت.بهرى گفتند: أُولٰئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ ،آنجا [١]وقف بايد كرد [٢]. وَ الشُّهَدٰاءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ ،«واو»استيناف راست و او كلامى است مبتدا و رفع او بر ابتداست،و قوله: لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَ نُورُهُمْ ،در جاى خبر اوست،و اين قول عبد اللّٰه عبّاس است و مسروق و جماعتى [٣]علما.بعضى ديگر گفتند:متّصل است به كلام پيشين و«واو» عطف راست،آنگه در معنى او خلاف كردند.ضحّاك گفت:آيت در [٤]قومى آمد مخصوص از مؤمنان كه همه شهيد شدند.و بعضى ديگر گفتند:آيت در جملۀ مؤمنان آمد و معنى آن‌كه:ثواب ايشان ثواب صدّيقان و شهيدان باشد.

عبد اللّٰه مسعود گفت:مقاتلان بر وجوهند:يكى آن باشد كه قتال براى آن كند تا مكان او مردمان ببينند و دانند و شجاعت او[٨-ر]معروف شود ميان مردمان،و بعضى آن باشند كه براى طلب دنيا و طمع غنيمت كنند،و بعضى آن باشند كه براى خداى كنند،و بسيار كس بر بستر بميرند كه ايشان ثواب شهيدان يابند.آنگه اين آيت برخواند: وَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللّٰهِ وَ رُسُلِهِ أُولٰئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَ الشُّهَدٰاءُ .مجاهد گفت:هر مؤمنى صدّيق باشد و شهيد،آنگه اين آيت بر خواند.عبد اللّٰه عبّاس گفت به روايتى ديگر كه:مراد به اين آيت پيغمبرانند كه ايشان شهدااند،[و شهداء] [٥]جمع شهيد[باشد] [٦]يعنى گواهان [٧]كه هم راستگيرانند [٨]و

[١] .آد،كا،گا:اين.

[٢] .آد،كا،گا:كردن.

[٣] .آد،كا،گا+از.

[٤] .آد،كا،گا+حقّ.

[٦] [٥] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٧] .اساس:به معنى گواهى،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٨] .كا،گا:راستگيرند.