روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٦٦ - ترجمه

است،و اين تمام نشود الّا پس ازآن‌كه مخصّصى [١]تعيين كند [٢]بر آنكه [٣]آيت مخصوص است بر رجعت دون [٤]طلاق و لا مخصّص هاهنا [٥].و ديگر آن‌كه بازنمايد كه امر بر وجوب است[٥١-پ]نه بر [٦]توقّف،و در اوامر قرآن،ما را خلاف نيست خلاف در مطلق امر است در لغت ما را با مخالفان،كه فقها گفتند:مطلق امر در لغت اقتضاى وجوب كند،و ابو على و ابو هاشم گفتند:

اقتضاى ندب كند،و سيّد-رحمة اللّٰه عليه-گفت:اقتضاى توقّف كند بر دليل، چه مستفاد امر بيش از آن نيست كه از او بدانند كه[آمر] [٧]مريد است مأمور به را.

چون بدانند كه آمر حكيم است،دانند كه مأمور به را بايد تا صفتى زياده بر حسن باشد.امّا به آن‌كه واجب بود يا مندوب إليه،و دليل[برآن] [٨]آنكه اين امر بر ندب است[چون حمل كنند بر رجعت قوله: وَ أَشْهِدُوا إِذٰا تَبٰايَعْتُمْ [٩]،به نزديك بيشتر فقها اين امر بر ندب است] [١٠]،مگر اصحاب ظاهر كه ايشان گفتند:اشهاد بر مبايعت واجب است.

آنگه گفت: وَ أَقِيمُوا الشَّهٰادَةَ ،گواهى كه اقامت كنيد براى خداى كنيد،و اين امرى است بر سبيل وعظ جملۀ مكلّفان را.آنگه گفت: ذٰلِكُمْ يُوعَظُ بِهِ مَنْ كٰانَ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ ،آن وعظى است كه خداى تعالى مى‌دهد آن [١١]را كه به خداى و [١٢]روز قيامت ايمان دارد [١٣]،و اگرچه اين وعظ است هركس را كه متّعظ