روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٧٦ - ترجمه
و سلّم[اين] [١]حديث بشنيد،كس فرستاد و ايشان را بخواند و نهى كردند [٢]از اين منتهى نشدند و بازنايستادند،خداى تعالى اين آيت فرستاد.
ابن زيد گفت:سبب آن بود كه رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم- رخصت داده بود هركس را كه با او راز گويد از كرم خلق و عادت حميدۀ او، جهودان بيامدندى و ايشان را با رسول كارى بودى و حاجتى،آن به راز گفتندى، و مسلمانان ضعيف بودندى و همۀ جهان دشمن آن گروه [٣]بودند.مسلمانان پنداشتندى كه كارى افتاده است يا دشمنى پديد آمده يا كارزارى [٤]مىبايد كردن، يا واقعهاى است كه آن را خطرى هست كه برملا نمىبايد گفت [٥].دلمشغول شدندى،خداى تعالى ايشان را نهى كرد.ايشان منتهى نشدند،اين آيت آمد در شأن و قصّۀ ايشان.
وَ يَتَنٰاجَوْنَ بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوٰانِ وَ مَعْصِيَةِ الرَّسُولِ ،[گفت] [٦]:با سر آنچه نهى كردهاند ايشان را از آن،مىشوند [٧]و مناجات مىكنند با يكديگر با آنچه در آن بزه است و ظلم و عدوان و تعدّى است از فرمان خداى تعالى،و آزار و مخالفت فرمان رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم- وَ إِذٰا جٰاؤُكَ حَيَّوْكَ بِمٰا لَمْ يُحَيِّكَ بِهِ اللّٰهُ ، چون به تو آيند تو را تحيّتى كنند كه خداى تعالى تو را از آن تحيّت نكرده است،و آن آن بود كه [٨]جهودان در نزديك رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-آمدندى و گفتند[ى] [٩]السّام عليك،و«سام»به نزديك ايشان مرگ بود.رسول-صلّى اللّٰه عليه
[١] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٢] .آد،كا،گا:و از اين نهى كرد.
[٣] .آد،كا،گا+اندك.
[٤] .آد:كالزارى.
[٥] .آد،كا:كه آن را به راز مىبايد گفتن.
[٩] [٦] .اساس:ندارد،با توجّه به آد،گا:افزوده شد.
[٧] .آد،كا،گا:با سر آن مىشوند كه ايشان را از آن نهى كردند.
[٨] .آد،كا+چون.