روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٠٧ - ترجمه

آخرت عذاب دوزخ.

ذٰلِكَ بِأَنَّهُمْ ،گفت:اين عذاب و عقوبت در دنيا جلا،و در آخرت عذاب دوزخ براى آن است كه ايشان مشاقّه و مخالفت كردند با خداى و پيغمبر [١].و اصل«مشاقّه»آن باشد كه ايشان در شقّى باشند و اينان در شقّى،و اين غايت مخالفت بود.آنگه گفت:هركه او با خداى مخالفت كند و معادات [٢]،خداى تعالى سخت عقوبت است عقوبت خود برساند به او.

مٰا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ -الآية،سبب نزول آيت آن بود كه چون رسول- صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-به زير حصن ايشان فرود آمد،بفرمود تا بعضى درختان خرما كه ايشان را بود ببريدند.ايشان جزعى عظيم كردند و سخت آمد بر ايشان،بر سبيل طعن گفتند:يا محمّد تو دعوى مى‌كنى كه مرا به عدل فرستاده‌اند،و اين عدل نباشد كه [٣]درختان برى،اين از جملۀ افساد و اخراب [٤]زمين باشد.رسول را سخت آمد و مسلمانان مستضعف انديشه كردند كه مبادا كه اين فساد بود كه ما كرديم،مسلمانان بر [٥]يكديگر خلاف كردند.بعضى گفتند:نبايد بريدن كه اين از جملۀ غنيمت و مال است [٦]،بعضى گفتند:ببايد بريدن به رغم و خشم ايشان.خداى تعالى اين آيت فرستاد: مٰا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهٰا ،آنچه ببريديد از درخت خرما و نيز درختى كه رها كرديد بر جاى خود برپاى‌ايستاده. فَبِإِذْنِ اللّٰهِ ،أى بعلم اللّٰه [٧]،خداى داناست.و گفتند:بامر اللّٰه،به فرمان خداى،چه ممتنع نباشد كه خداى تعالى فرموده باشد كه بهرى ببرند و بهرى نبرند [٨]،چه تكليف به