روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٨٠ - ترجمه

خواند] [١]كه به او متذكّر شوند و ياد كنند آنچه بر ايشان واجب باشد ذكر و يادداشت آن و عمل كردن برآن،و برآن [٢]قول تقدير چنان بود كه:انزل اللّٰه اليكم ذكرا و ارسل رسولا،از باب علّفته تبنا و ماء باردا باشد،أى و سقيته ماء باردا.و گفتند:مراد به«ذكر»شرف است،چنان كه گفت: وَ إِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَ لِقَوْمِكَ [٣]، بدان [٤]قول«رسولا»بدل او باشد[قول] [٥]سه ديگر آن باشد كه:مراد به«ذكر»رسول است،چنان كه گفت: فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ [٦]،أى آل محمّد [٧].

آنگه وصف كرد آن رسول را بر آنكه او آيات خداى مى‌خواند بر شما مبيّن و روشن. لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُمٰاتِ [٨]،تا شما را از ظلمات و تاريكيها بيرون آرد به نور و روشنايى،و از كفر به ايمان و از ضلالت به هدى،و بعضى ديگر گفتند: لِيُخْرِجَكُمْ [٩]فعل خداست-جلّ جلاله-و بر هر دو وجه كلام بر سبيل توسّع باشد و اخراج حقيقى نبود،و انّما اخراج رسول به دعوت بود و اخراج خداى تعالى به الطاف و توفيق.و خروج فعل ايشان باشد،جز آن‌كه چون نزد [١٠]آن فعل حاصل آيد [١١]و آن سبب بود اضافت اخراج با خداى و رسول كرد،و مانند اين بسيار است.منها قوله [١٢]في وصف السّورة: