روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٠١ - ترجمه
عَلَيْهٰا مَلاٰئِكَةٌ،غِلاٰظٌ شِدٰادٌ ،بر اين آتش موكّل باشند فرشتگان درشتان سختان و آنان زبانيۀ دوزخاند. لاٰ يَعْصُونَ اللّٰهَ مٰا أَمَرَهُمْ ،در خداى تعالى عاصى نشوند به آنچه فرمايد.
وَ يَفْعَلُونَ مٰا يُؤْمَرُونَ ،و بكنند آنچه بفرمايند ايشان را] [١].
[ يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ كَفَرُوا لاٰ تَعْتَذِرُوا الْيَوْمَ ،اين خطابى است كه روز قيامت خداى تعالى با كافران [٢]كند،گويد:اى آنان كه كافر شدهايد عذر مخواهيد امروز، چه امروز عذرها مقبول نباشد،و توبه نپذيرند براى آنكه مكلّفان ملجأ باشند،و فعل ملجأ در تكليف نيايد،و بر او ثواب و عقاب نبود. إِنَّمٰا تُجْزَوْنَ مٰا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ،شما را جزا خواهند داد به آنچه كرده باشيد] [٣].
[ يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللّٰهِ تَوْبَةً نَصُوحاً ،آنگه خطاب كرد با مؤمنان و گفت:اى گرويدگان] [٤]توبه كنيد با خداى تعالى و با در او گريزيد و با درگاه او شويد. تَوْبَةً نَصُوحاً ،جملۀ قرّاء«نصوح»خواندند به فتح«نون»و ابو بكر عن عاصم روايت كرد:«نصوحا»به ضمّ«نون»على المصدر.مبرّد گفت:مراد به «نصوح»توبهاى است نصيحتكننده.
و علما در معنى توبۀ نصوح خلاف كردند.عمر گفت و ابي معاذ كه:توبۀ نصوح آن باشد كه از آن توبه با سر گناه نشود[چنان كه شير با پستان نشود] [٥]،و معاذ اين خبر مرفوع روايت كرد الى النّبىّ-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-حسن [٦]گفت:توبۀ نصوح آن باشد كه[مرد] [٧]پشيمان بود [٨]بر گذشته و عزم كرده باشد بر آينده كه با سر مانند آن نشود.كلبى گفت:آن باشد كه به دل پشيمان شود و به زبان استغفار كند و به تن بازايستد از گناه.قتاده گفت:توبة نصوح،أى صادق [٩]، ناصح باشد.سعيد جبير گفت:توبۀ مقبول باشد،و مقبول نبود تا در او سه