روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١١٣ - ترجمه

سه ضرب است:يكى آن است كه مسلمانان بستانند بر سبيل تطهير [١]و آن مال صدقه [٢]است و حكم آن در آيت صدقات ظاهر است و مستحقّان آن پيدااند في قوله: إِنَّمَا الصَّدَقٰاتُ لِلْفُقَرٰاءِ ، [٣]-الآية.و دوم غنايم است [٤]آن هر مالى باشد كه از كافران به تيغ بستانند بر سبيل قهر و غلبه و آن را مستحقّان ظاهراند في قوله:

وَ اعْلَمُوا أَنَّمٰا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلّٰهِ خُمُسَهُ ، [٥].چون خمس بيرون كنند و به مستحقّان او رسانند،أربعة أخماس،رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-يا امام قسمت كند ميان مقاتلان [٦]للفارس سهمان و للرّاجل سهم واحد [٧]،و به نزديك ما ارباح تجارات و مكاسب داخل بود.جملۀ فقها را در اين خلاف بود [٨].

و سيوم مال فىء است،و آن مالى باشد كه از كافران به مسلمانان آيد عفوا صفوا،بى‌قتالى و تاختى.آن،رسول را باشد خاصّه در حيات او،و از پس او قائم‌مقام او را باشد از ائمّه [٩]،و اين قول اميرالمؤمنين -علىّ بن ابي طالب- است و عمر [١٠]و عبد اللّٰه عبّاس،و ايشان را مخالفى [١١]نيست،امّا متاع و عروض و نقود و سلاح و كراع و آنچه منقولات است قسمت كنند ميان مقاتله،يعنى از مال غنايم دون مال فىء،و امّا زمينها و آنچه منقول نباشد در او خلاف كردند.

مالك گفت:امام را باشد كه زمينهاى ايشان بازگيرد و وقف كند بر مسلمانان تا