مٰا أَفٰاءَ اللّٰهُ عَلىٰ رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرىٰ ،گفت:آنچه بازآورد خداى تعالى بر پيغمبرش [٣]از مالها كافران اهل اين شهرها.عبد اللّٰه عبّاس گفت:بنو قريظه و بنو النّضير-و آن به مدينه است،و[به] [٤]فدك و آن بر سه ميل است از مدينه،و خيبر و دههاى [٥]عرينه و ينبع.خداى تعالى اين جمله به رسول داد خاصّه تا آنچه خواهد به آن مى‌كند،او آن جمله با خاصّ خود گرفت.گروهى گفتند:چرا قسمت نكرد؟خداى تعالى اين آيت فرستاد كه: مٰا أَفٰاءَ اللّٰهُ عَلىٰ رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرىٰ ،گفت:اين كه خداى تعالى بازآورد به رسولش از اين دهها [٦]،خدا راست و رسول او را و خويشان رسول را كه بنى هاشم‌اند.

و فقها در وجه استحقاق ايشان مال خمس را خلاف كردند:بعضى گفتند:جهت استحقاق قرابت [٧]است دون حاجت،توانگر و درويش [٨]در اين باب يكى باشند و اين مذهب شافعى است و مذهب ما،و بعضى ديگر گفتند:

جهت استحقاق حاجت است و به محتاجان ايشان بايد دادن و اين مذهب ابو حنيفه است.آنگه خلاف كردند،بعضى گفتند:مال فىء[و مال جزيه و مال] [٩]خراج[همه يكى] [١٠]است[و اين قول معمّر بن يحيى است آنگه گفتند:مال بر دو ضرب باشد:بهرى غنيمت باشد و بهرى نباشد.و غنيمت آن بود كه به تيغ بستانند،أربعة أخماس آن،مقاتله را باشد.و خمس آن مستحقّان خمس را

[١] .آد،كا،گا:مال.

[٢] .آد و ديگر نسخه بدلها:ندارد.

[٣] .اساس+كه،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها زايد مى‌نمايد.

[١٠] [٩] [٤] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٥] .آد،كا،گا:ديه‌هاى.

[٦] .آد،كا،گا:ديهها.

[٧] .اساس+قرابت،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها زايد مى‌نمايد.

[٨] .آد،كا،گا+ايشان.