روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣١٧ - ترجمه

اين باب به تقديم و تأخير و او موجب ترتيب نيست،چنان كه گفت: يَهَبُ لِمَنْ يَشٰاءُ إِنٰاثاً وَ يَهَبُ لِمَنْ يَشٰاءُ الذُّكُورَ [١]،و ذكور از اناث به باشد،و اين براى آن چنين گفت كه در تقديم ترجيح و تفضيلى نيست.

بعضى ديگر گفتند:براى آن تا مكلّفان متّعظ شوند به او [٢]بدانند كه مرجع با موت خواهد بودن.قتاده گفت:خداى تعالى آدمى را به مرگ [٣]ذليل بكرد و دنيا هم سراى حيات كرد و هم سراى فنا،و آخرت را سراى بقا كرد و جزا.بعضى ديگر گفتند:براى آن تقديم كرد او را كه او [٤]مقدّم است،نبينى كه خاك و نطفه و آن چيزها را كه احيا را [٥]از او آفريدند همه موات و جماد بوده است،آنگه حيات در او آفريدند.

و روايت كردند [٦]از عبد اللّٰه عبّاس كه او گفت:خداى تعالى مرگ را بر صورت كبشى سياه [٧]سفيد [٨]آفريد،به هيچ‌چيز[] [٩]گذر نكند [١٠]و به او نرسد الّا كه بميرد.و حيات را بر صورت اسبى ابلق [١١]آفريد،و آن اسبى است [١٢]كه جبرئيل-عليه السّلام-و انبيا-عليهم السّلام-بر او نشستند [١٣]،از خر مهتر است و از استر[كهتر] [١٤].گام او يك چشم زخم [١٥]باشد.پاى بر هيچ‌چيز ننهد و به هيچ‌چيز نرسد و الّا آن چيز زنده شود،و او آن اسبى است كه جبرئيل -عليه السّلام-بر او نشسته بود.چون سامرى او را ديد و خاك از پى او برگرفت و