روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٧ - ترجمه

بيامدند [١]گروهى كه خواصّ [٢]او بودند اين سرّ از او دانستند.چون او فرمان يافت، اين سرّ از او [٣]آشكارا كردند.خلاف در ميان بنى اسرائيل افتاد،تا به هفتاد و اند فرقه ببودند،فرقه‌اى مصيب اصحاب ذى القرن [٤]بودند [٥]،آنان كه متابعت[اين] [٦]قرن كردند.

مقاتل بن حيّان گفت:مؤمنان اهل كتاب را خواست كه پيش از رسول -صلّى اللّه عليه و آله-بودند. فَطٰالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ ،يعنى خروج النّبيّ-صلّى اللّه عليه و آله و سلّم-.مدّت ايشان دراز شد،يعنى آمدن رسول ما-صلّى اللّه عليه و آله و سلّم-.دلهاشان سخت شد تا بدعت رهبانيّت بنهادند،چنان كه گفت: وَ رَهْبٰانِيَّةً ابْتَدَعُوهٰا مٰا كَتَبْنٰاهٰا عَلَيْهِمْ [٧].و صومعه‌ها بساختند و راهب شدند.بعضى بر دين عيسى بماندند و ايشان اندكى بودند و بيشتر برگشتند و ايشان آن [٨]بودند كه خداى تعالى ايشان را فاسق خواند.

محمّد بن كعب گفت:جماعتى از صحابه در مكّه در سختى و قحطى [٩]بودند،چون به مدينه آمدند در خصب و فراخى افتادند،بطر گرفت ايشان را دلهاشان سخت شد.

أبو وائل بن بكر روايت كرد كه عيسى-عليه السّلام-گفت كه:بسيار مگوييد الّا ذكر خداى تعالى،كه دلهاتان سخت شود و دل‌سخت [١٠]دور باشد از رحمت خداى تعالى [١١]،و لكن شما ندانيد.آنگه گفت:در گناه مردمان منگريد چون خداوندان،و در گناه خود نگريد چون بندگان كه مردمان دواند:صاحب