روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٦٣ - ترجمه
مجهول على تقدير تكشف الثّياب عن ساق،و اين عبارت باشد از شدّت و صعوبت كار،و مراد اقبال آخرت است و ادبار دنيا،چون دنيا و ايّام او منقرض شود و در تكليف توبه بسته گردد،روز قيامت پيدا شود و الجاء حاصل آيد و ثواب و عقاب به معاينه ببينند بعد ازآنكه به خبر شنيده باشند آن كارى عظيم بود،و اين بر سبيل استعاره و تشبيه باشد به كسى كه او را كارى سخت پيش آيد مشمّر [١]شود و دامن از ساق برگيرد تا در آن كار سعى تواند كردن،آنگه عرب گويد:[فلان] [٢]شمّر عن ساقه إذا وقع في [٣]امر شديد.آنگه گفتند:كشف الحرب[٦٩]عن ساقها [٤]و كشف الامر عن ساقه [٥]اذا اشتدّ [٦]و ظهر [٧]على وجه الصّعوبة و الشّدّة،قال دريد بن الصمّة [٨]يرثي رجلا:
كميش الإزار خارج نصف ساقه
صبور على العلات طلاّع أنجد
و قال آخر يصف الحرب:
كشف لهم عن ساقها
و بدا من الشّرّ الصراح
و قال آخر:
صبرا عناق إنّه شرّ باق
قد سنّ لي قومك ضرب الأعناق [٩]
و قامت الحرب بنا على ساق
أنشدها ابن عبّاس شاهدة لهذه الآية،و قال آخر:
قد شمّرت عن ساقها فشدّوا
و جدّت الحرب بكم فجدّوا
[١] ..اساس:مسمّى،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٢] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٣] .كا:من.
[٤] .آد و ديگر نسخه بدلها:كشف الامر عن ساقه.
[٥] .آد و ديگر نسخه بدلها:كشف الحرب عن ساقها.
[٦] .آد و ديگر نسخه بدلها:اشتدّت.
[٧] .آد و ديگر نسخه بدلها:و ظهرت.
[٨] .اساس:ضمّه،با توجّه به كا تصحيح شد.
[٩] .آد و ديگر نسخه بدلها:اين بيت را ندارد.