تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٥٩ - غلام(پسر) چرا كشته شد؟

آسوده سازند، و به همين جهت به خضر فرمان داد كه آن پسر را بكشد تا مايه رسيدن زيان به ديگران نشود، و همچنين مسئله ديوار، و اين چيزى است كه ما از ظاهر آيات استنباط مى‌كنيم، و در اين جا عمق ديگرى نيز وجود دارد كه پس از اين به تدبر در آن خواهيم پرداخت.

شرح آيات

چرا كشتى را شكاف داد؟

[٧٩] أَمَّا السَّفِينَةُ فَكانَتْ لِمَساكِينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَعِيبَها- اما كشتى متعلق به مسكينانى بود كه در دريا كار مى‌كردند، پس من خواستم كه آن را عيبناك سازم.» رسم و عادت پادشاهان و سران كشورها، چه در قديم و چه در زمان حاضر، آن است كه چون گرفتار جنگى شوند، به مصادره وسايل نقليه فرمان دهند، بدان جهت كه جنگ در قديم به وسايل نقليه‌اى از گونه كشتيها و شترها، و در اين ايام به اوتوموبيلها و قطارهاى راه آهن و هواپيماها نيازمند است، و به همين سبب يا آنها را به صورت كامل مصادره مى‌كردند، يا تنها در زمان جنگ آنها را نگاه مى‌داشتند و پس از آن به صاحبان آنها بازمى‌گرداندند، و آن كشتى كه من او را سوراخ كردم در معرض مصادره قرار داشت، و اگر آن را معيوب نمى‌كردم گرفتار مصادره مى‌شد، چه ديگر مشمول حكم مصادره كه تنها به كشتيهاى بدون عيب تعلق داشت نمى‌شد.

وَ كانَ وَراءَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْباً- و در پى ايشان پادشاهى بود كه هر سفينه را غصب مى‌كرد.» آيه نگفته است كه پادشاه تنها كشتيهاى بى‌عيب را مصادره مى‌كرد، و كلمه پيش از اين بر اين معنى دلالت داشت، و اين از بلاغت قرآن است.

غلام (پسر) چرا كشته شد؟

[٨٠] وَ أَمَّا الْغُلامُ فَكانَ أَبَواهُ مُؤْمِنَيْنِ فَخَشِينا أَنْ يُرْهِقَهُما