تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٨١ - اين فرو افتادن براى چيست؟

وَ أَنَّهُمْ مُفْرَطُونَ‌- و اين كه آنان را به سوى آن مى‌رانند.» يعنى شتابان روانه دوزخ مى‌شوند، از آن روى كه در رفتن به آن بر ديگران پيشى مى‌گيرند، و افراط به معنى اسراف است و سرّ آن اين است كه صاحب آن بر ديگران پيشى مى‌جويد، و بنا بر اين تفسير معنى آيه آن مى‌شود كه صاحبان اين نظريه پيش از ديگران به آتش درمى‌آيند.

اين فرو افتادن براى چيست؟

[٦٣] و اين پرسش باقى مى‌ماند كه: چرا اين گروه به اين اندازه به حضيض فرومى‌افتند؟ و چرا بر خدا دروغ بستند؟

بدان سبب كه به انجام دادن كارهاى بد پرداختند، و شيطان كارهاى بدشان را براى ايشان آراست و آنها را نيك جلوه‌گر ساخت، و بدين گونه شيطان به صورت نزديكترين دوست ايشان درآمد، و سبب رسيدن آنان به عذابى دردناك شد.

تَاللَّهِ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى‌ أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ‌- به خداى سوگند كه به امتهايى پيش از تو (رسولان) فرستاديم، پس شيطان كارهاى (بد) ايشان را در نظرشان آراست پس به همين سبب او دوست و ولىّ ايشان در آن روز است.» شايد لفظ «اليوم» دلالت بر مرحله‌اى از تزيين و آراستن اعمال به توسط شيطان بوده باشد، خواه در دنيا و خواه پس از مرگ، اما/ ٨١ در اين جا انحراف ايشان از حق آنان را بر اين وامى‌دارد كه پيوسته به جستجوى شيطانهاى بشرى برخيزند تا از آنها پيروى كنند، و اما در آخرت همين اشخاص آنان را به سوى آتش جهنم مى‌رانند.

وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ‌- و گرفتار عذابى دردناك خواهند شد.»