تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٩٧ - شخصيت و روش عمل

بدان سبب كه نعمتها را از ذات خود مى‌داند و استمرار و پيوسته بودن آنها را مى‌بيند، و بر آنها متكى مى‌شود، و چون از ميان برود، دچار صدمه و آسيب مى‌شود و فرومى‌ريزد، بدان جهت كه متكا و مورد اعتماد خود را از كف داده است، و به همين جهت نوميدى او را فرامى‌گيرد.

اما در مؤمنان خداوند متعال اين نقص را كه از طبيعت آدمى برمى‌خيزد، با قرآن كه مكمل اين نقص است شفا مى‌دهد، و او را متكى بر خداى مى‌سازد، و بردبارى و اميد را به او الهام مى‌كند.

شخصيت و روش عمل‌

[٨٤] و مردمان از لحاظ مقدار بهره‌مندى آنان از وحى با يكديگر متفاوتند، و اختلاف از شخصيتهاى درونى آنان سرچشمه مى‌گيرد كه برخاسته از صفات و عادات مختلف و متباين است.

و على رغم آن كه خداوند متعال به آدمى آن اندازه قدرت و معرفت بخشيده است كه مى‌تواند شخصيت خويش را بدان گونه كه خواستار آن است طرح ريزى كند، ولى اگر چنين نكند، هر چه زودتر به لگام شخصيت ساخته نشده بدان گونه كه شايسته است كشيده مى‌شود، و اعمال او متوجه به سوى شخصيت خودش مى‌شود، و حتى ايستار او نسبت به معارف الاهى نيز از نوع شخصيت وى تأثير مى‌پذيرد، و همچنين صفات و عادات و ملكات وى.

قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى‌ شاكِلَتِهِ‌- بگو كه هر كس بنا بر روش خود عمل مى‌كند.» چنان مى‌نمايد كه اصل كلمه شاكله، مشتق از شكل به معنى لگام و دهانه مركب است/ ٢٩٩ و مناسبترين معنى براى آن در اين آيه روش و مذهب يا طبيعت و خلقت است، و بدين گونه معنى آيه آن مى‌شود كه هر شخص بنا بر روش و طريقه خود در كارها و پيشامدها عمل مى‌كند، و به همين سبب ظاهر عمل او از ضمير و نيت او خبر مى‌دهد، و بنا بر اين اعمال مردمان تعبير كننده روشها و طبايع و عادات‌