تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٣٠ - مسئوليتهاى اجتماعى

برسى.» [٣٨] كُلُّ ذلِكَ كانَ سَيِّئُهُ عِنْدَ رَبِّكَ مَكْرُوهاً- همه اينها در نزد پروردگارت بد و زشت و ناپسنديده است.» چنان به نظر مى‌رسد كه بنا بر تفسير اين آيه، شايسته است كه گاه انسان به تكبر بپردازد، و اين در آن هنگام است كه با شخص ستمگر و ظالمى رو به رو شود، تا در برابر او اين احساس بر وى دست ندهد كه ضعيف و ناتوان است، و به همين جهت قرآن تأكيد مى‌كند كه «سيّئه» مكروه و ناپسند است- پس آنچه جز سيئه است غير مكروه خواهد بود- و بنا بر اين تكبر نشان دادن به متكبر مكروه و ناپسنديده نيست،/ ٢٣٢ بلكه مستحبّ و دوستداشتنى است، چنان كه در حديث آمده است كه

«تكبر نشان دادن به متكبر عبادت است».

[٣٩] ذلِكَ مِمَّا أَوْحى‌ إِلَيْكَ رَبُّكَ مِنَ الْحِكْمَةِ- و اين را پروردگارت بر حكمت بر تو وحى كرده است.» حكمت جنبه عملى علم است، و در اين جا حكمت به معنى رفتار نيكو است.

وَ لا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ فَتُلْقى‌ فِي جَهَنَّمَ مَلُوماً مَدْحُوراً- و با خدا به پرستش معبود و اله (إله) ديگرى مپرداز كه نكوهيده و طرد شده به جهنم افكنده خواهى شد.» چه اگر چنين كنى تو را به دوزخ خواهند افكند، و مردمان به ملامت و نكوهش تو برمى‌خيزند و از الاهان پنداريت كارى براى تو ساخته نيست، و اين آيه به آن اشاره دارد كه آدمى كسى است كه از بت اله مى‌سازد، و همچنين از طاغوت و گردنكش و جبار و شيطان، و در آن هنگام كه انسان بتهاى فرهنگى و اجتماعى و اقتصادى را مى‌شكند و آنها را از بين مى‌برد، مى‌فهمد كه به استقلال و آزادى خويش رسيده است و به همين سبب با عزمى راسخ به كشيدن بار مسئوليتهاى خويش گردن مى‌نهد.

[٤٠] أَ فَأَصْفاكُمْ رَبُّكُمْ بِالْبَنِينَ وَ اتَّخَذَ مِنَ الْمَلائِكَةِ إِناثاً- پس آيا