تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٥١ - پاداش پرهيزگاران

است ديگر راه گريزى وجود ندارد! [٣٤] دنيا بدين گونه بر اساس سودمند شدن از عقل و اراده براى آدمى به وجود آمده است، و كافران فايده‌اى از آن به دست نمى‌آورند.

/ ٥١ فَأَصابَهُمْ سَيِّئاتُ ما عَمِلُوا وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ‌- پس نتيجه بديها و كارهاى زشتى كه انجام داده بودند به ايشان رسيد، و آنچه كه مورد ريشخند و استهزاى ايشان بوده برايشان فرود آمد.» فكر و انديشه حقى كه در معرض ريشخند آنان قرار داشت از آنان انتقام گرفت، به همان گونه كه كارهاى زشت و بد ايشان به سختيها و دشواريهايى تحول پيدا كرد كه زندگيشان را تباه كرد.

[٣٥] پس چشم به راه آن بودن كه حق تبليغ شده به مردمان به واقعى قابل رؤيت تحول پيدا كند، خطايى بزرگ است كه هلاك شدگان پيش از ما مرتكب آن شدند، و بر ما است كه از آن دورى گزينيم؛ و خطر ديگر قدرى و جبرى بودن است و اعتقاد به اين كه خدا ما را آزاد نيافريده است تا با عقل و اراده‌اى كه به ما بخشيده نيك و بد را از هم بازشناسيم و بر راه درست زندگى كنيم، و اين كه در كارهايى كه مى‌كنيم آزادى كامل و در برابر آن مسئوليت تمام داريم، و اگر جز اين مى‌بود به اجبار و بدون اراده همه كارها را به انجام مى‌رسانيديم، ما را بر آن مجبور مى‌كرد كه پرستش طاغيان را ترك كنيم.

وَ قالَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شاءَ اللَّهُ ما عَبَدْنا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْ‌ءٍ- كسانى كه شرك ورزيدند گفتند: اگر خدا مى‌خواست ما چيزى را جز او نمى‌پرستيديم.» نه به پرستش مال تجسم يافته در سرمايه‌دارى مى‌پرداختيم، و نه نيروى تجسم يافته در طاغوت را مى‌پرستيديم، و نه به بندگى و اطاعت از ميراث تحقق يافته در پدران و نياكان خويش متمسك مى‌شديم.

نَحْنُ وَ لا آباؤُنا وَ لا حَرَّمْنا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْ‌ءٍ- از خودمان و پدرانمان، و نه حرمت چيزى جز او را در نظر مى‌گرفتيم.» تا بگوييم كه اين حلال است و آن حرام بر حسب هواى نفس خودمان، كه‌