تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٨١ - رسول به چالش و مبارزه با فشار مىپردازد

از سرزمين خود برآمدند.

و ملاحظه مى‌كنيم كه قرآن به اين دو نقشه شيطان در آيه (٦٤) اشاره كرده و گفته است وَ اسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعْتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِكَ وَ أَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَ رَجِلِكَ‌.

چنان است كه گويى قرآن در اين جا به شكست ابليس از پيامبر ما اشاره كرده، و بر ما واجب است كه نگذاريم در فريب دادن ما پيروز شود، مگر نه اين است كه ما از پيروان آن رسوليم؟! وَ إِذاً لا يَلْبَثُونَ خِلافَكَ إِلَّا قَلِيلًا- و بنا بر اين در ايستادگى در برابر تو چندان درنگ نكردند.»/ ٢٨٣ يعنى نتوانستند پس از بيرون راندن تو از مكه با تو رو به رو شوند. و شايد در آيه اشاره‌اى به اين سنت الاهى شده است كه خداوند متعال آن را براى بندگانش مقرر داشته است: و آن اين كه فرستادگان خدا، و كسانى كه به روش او پيش مى‌روند، ميخهاى زمين‌اند و اگر آنان نباشند زمين مردمان قرار گرفته بر پشت خود را فروخواهد برد، و به وسيله آنها است كه خدا نافرمانان نسبت به خود را از هلاكت به بدترين صورت حفظ مى‌كند، پس چون مردمان سر به طغيان بردارند و اين فرستادگان و پيروان ايشان را از سرزمين خود بيرون رانند، عذاب دردناك بر سر آنان فرود خواهد آمد. و اگر پيامبر ما (ص) هجرت به سوى مدينه را برنمى‌گزيد، مردم مكه گرفتار عذابى سخت مى‌شدند، بلكه مى‌بينيم كه آنان، به سبب تلاشى كه براى بيرون راندن از سرزمين خود كردند، در معرض كشته و اسير شدن قرار گرفتند و سرزمينشان سرانجام به دست رسول (ص) و پيروان او فتح شد.

[٧٧] سُنَّةَ مَنْ قَدْ أَرْسَلْنا قَبْلَكَ مِنْ رُسُلِنا وَ لا تَجِدُ لِسُنَّتِنا تَحْوِيلًا- و اين سنت فرستادگانى است كه پيش از تو فرستاديم، و براى سنت ما دگرگونى و تحويلى نخواهى يافت.» سنت خدا تا روز قيامت تغيير نمى‌پذيرد، پس اين از امور حتمى الاهى است، و تحويل به معنى بازگرداندن آن به صورتى ديگر است، و سنّت خدا كه در پيروزى فرستادگانش تحقق پيدا مى‌كند، سنتى ابدى و حتمى است، و اوضاع و