تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢١٦ - رهنمودهايى از آيات

/ ٢١٨

مسئوليت اجتماعى انسان مؤمن‌

رهنمودهايى از آيات

اين آيات كريم جنبه‌هايى از مسئوليت اجتماعى انسان را بيان مى‌كند، و همچون مثالى عملى براى انديشه و مفهوم مسئوليت، قرآن حكيم درباره قضيه‌اى از لحاظ نظرى آن بحث نمى‌كند، مگر اين كه به بيان جنبه عملى آن نيز بپردازد، و نظريه‌ها را بدون برنامه‌هاى عملى آنها باقى نمى‌گذارد، به همان گونه كه برنامه‌هاى عملى را بدون بحث كردن از ريشه‌هاى آنها رها نمى‌كند.

براى مسئوليت، انسان در زندگى دنيوى روابطى با برنامه‌هاى آورده شده در آيات وجود دارد، و به همين سبب است كه بعضى از مفسران گفته‌اند كه فلان سوره اختصاص به برنامه‌هاى عملى دارد، و بعضى ديگر گفته‌اند كه از قضاياى نظرى بحث مى‌كند. و اين هر دو نظر درست است، بدان جهت كه سوره با ما درباره يك واقعيت بحث مى‌كند، خواه از جنبه نظرى بوده باشد يا از جنبه عملى.

مثلا، آيات (٢٢) و (٣٩) از تعليمات اجتماعى بحث مى‌كند، ولى آيه (٢٢) چنين آغاز مى‌شود لا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ فَتَقْعُدَ مَذْمُوماً مَخْذُولًا، ولى آيه (٣٩) با گفتن وَ لا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ فَتُلْقى‌ فِي جَهَنَّمَ مَلُوماً مَدْحُوراً خاتمه پيدا مى‌كند.

/ ٢١٩ اينك اين سؤال پيش مى‌آيد كه: چرا اين آيات با موضوع واحدى آغاز مى‌شود و پايان مى‌پذيرد كه بيان كننده نهى از شرك ورزيدن به خداى سبحانه و تعالى است؟

شريك براى خدا قايل شدن ريشه هر مسئله و دشوارى را تشكيل مى‌دهد،