تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١١٠ - عذاب گمراه كننده سختتر است

عذاب گمراه كننده سخت‌تر است‌

[٨٨] ولى اين بدان معنى نيست كه شركا در عذاب ديدن با مشركان برابرند، هرگز ... پيشوايانى كه مردمان را گمراه كرده بودند عذابى سخت‌تر خواهند داشت، بدان سبب كه عقلهاى مردم را تباه كردند و آنان را از بهره‌بردارى از آزادى خويش و پيشرفت در راه خدا بازداشتند.

الَّذِينَ كَفَرُوا- كسانى كه كافر شدند.» به خواست خود به خدا كافر شدند، و در برابر نعمت جاه و مال و علم به سپاسگزارى نپرداختند.

وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ‌- و مردمان را از رفتن در راه خدا بازداشتند.» اين نعمتها را وسيله‌اى براى تسلط يافتن بر مردم قرار دادند و مانع پرداختن مردمان به بندگى خدا و عمل كردن به دستورات او شدند.

زِدْناهُمْ عَذاباً فَوْقَ الْعَذابِ‌- عذابى بر جزا و عذاب (طبيعى) آنان خواهيم افزود.»/ ١١١ بِما كانُوا يُفْسِدُونَ‌- به سبب تبهكاريها و فسادى كه به آن پرداخته بودند.» بدان سبب كه راه خدا را بر مردم بستند، و با گمراه كردن مردم و دروغ بستن به ايشان فطرت پاك مردم را به تباهى كشيدند، به همان گونه كه با ايجاد ترس و هراس عملا از رفتن مردم بر راه خدا جلوگيرى كردند، پس با سلب كردن آزادى و استقلال مردم از ايشان زندگى آنان را به فساد كشيدند، و اين آيه دليل بر آن است كه گمراه كردن گونه‌اى از تبهكارى و افساد است.

[٨٩] مبعوث شدن رسول از جانب خدا گواهى بر مردم در زمان خودش و زمانهاى بعد از خويش است، پس از اين كه آنان را صاحب كتابى كرد كه براى آنان سودمند است، و در آن به تفصيل از راهها و برنامه‌هاى زندگى سخن به ميان آمده، و هر كس كه خود را به خدا سپرده و به او تسليم شده باشد، از طريق آن به راه‌