تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٤٢ - آثار ستم و ستمگرى

است كه آيات را به ياد او آورد و توجهش را به آنها جلب كند،/ ٤٤٤ ولى چون او را به مطلب يادآورى مى‌كنند و آيات را براى او مى‌خوانند، آنها را ترك مى‌كند و از آنها به هدايت نمى‌رسد، پس ستمگرترين ستمگر است.

وَ نَسِيَ ما قَدَّمَتْ يَداهُ‌- و آنچه را كه دستهايش انجام داده است فراموش مى‌كند.» حقيقتى اساسى را فراموش كرد، و آن اين كه: او انسانى غير عالم است و غير فاضل، و بلكه نادان و غرق در گناه است؛ انسان بر خود ستم روا داشت و به ارتكاب خطاها و گناهان پرداخت، و همينها مانعى بر سر راه او براى رسيدن به هدايت شد، پس چنان شايسته است كه خود را به اراده و عزم مسلح كند، و از اين مانع، به جاى غافل ماندن از آن و فراموش كردن آنچه پيشتر با دستهاى خود انجام داده بود، بگذرد.

از اين جا مى‌دانيم كه رسيدن به هدايت نيازمند گذشتن از سدّ و مانع دشواريها است، و به تعبير قرآن، (اقتحام العقبة) يعنى گذشتن دشوار از يك گردنه كوهستانى سخت است، و آن كس كه از گردنه نگذرد، و به عزيمت شايسته براى عبور از موانع مسلح نباشد، هرگز به هدايت دست نخواهد يافت.

إِنَّا جَعَلْنا عَلى‌ قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ‌- ما بر دلهاى ايشان پوششهايى نهاده‌ايم تا نتوانند آن (قرآن) را فهم كنند.» آيا اين حجابها و پوششها چيست؟

گناهان و معصيتهايى است كه مرتكب آنها مى‌شوند و بر انجام دادن اين كار اصرار مى‌ورزند، و همينها است كه بر روى قلبهاى ايشان به صورت پرده‌هايى ستبر بر روى هم قرار مى‌گيرد و از نفوذ يافتن هدايت به آنها جلوگيرى مى‌كند.

وَ فِي آذانِهِمْ وَقْراً- و در گوشهاى ايشان سنگينى (پديد مى‌آوريم).» «وقر» به معنى چيزى سنگين است، و در آن هنگام كه آدمى چيزى را نمى‌شنود، چنان احساس مى‌كند كه چيزى سنگين در گوش او قرار گرفته و مانع شنيدن او شده است.