تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣ - مراحل علم و هدف از آفرينش انعام

در برابر آدمى پله و درجه‌اى باقى مى‌ماند كه با پيمودن آن به اوج و قله درجات عرفان و شناخت خدا صعود مى‌كند، و آن درجه هدايت است كه آيه بعدى آن را يادآور ما مى‌شود.

[١٥] به همان گونه كه كشتى در دريا نيازمند لنگرى است كه با فرورفتن آن به عمق دريا از شر موجهاى ديوانه در امان مى‌ماند، به همان گونه هم زمينى كه در فضا شناور است و بر گرد خورشيد گردش مى‌كند، نيازمند چيزى سنگين است كه آن را از تكانهاى شديد حفظ كند، و آن كوه‌هايى است كه براى زمين حكم لنگر براى كشتى را دارند.

وَ أَلْقى‌ فِي الْأَرْضِ رَواسِيَ‌- و خدا در زمين لنگرهايى قرار داد.» يعنى بر روى زمين كوه‌هاى بلند را آفريد و نهاد.

أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ‌- تا از سرگيجه شما در ضمن گردش زمين جلوگيرى به عمل آورد.» كارى همچون كار لنگر در كشتى داشته باشد كه از سرگيجه مسافران در برخورد با امواج شديد جلوگيرى مى‌كند. كوه‌ها از ريشه با يكديگر پيوستگى دارند تا همچون دژ استوارى براى زمين باشند و از جنبشها و تكانهايى كه سبب زمين لرزه‌ها مى‌شود و سبب آن گازهاى درونى زمين است جلوگيرى به عمل آورند. و همچنين كوه‌ها از بادهاى تند و طوفانى نيز جلوگيرى مى‌كنند كه پيوسته بر سطح زمين به آن سو و اين سو در حركت‌اند، و از قوت آنها مى‌كاهند و، در عين حال، نيرويى اضافى به زمين مى‌دهند كه در برابر نيروى جاذبه ماه مقاومت ورزد؛ و از ميان كوه‌ها چشمه‌هاى آبى را فراهم آورد كه به منابع عظيم آب در شكم كوه‌ها ارتباط دارد.

وَ أَنْهاراً- و نهرها و رودها.»/ ٣٣ اين امكان وجود داشت كه كوه‌ها مانع ارتباط پيدا كردن افراد بشر ساكن در زمينهاى مختلف با يكديگر شوند، و به همين سبب خداوند متعال در ميان آنها راههايى پديد آورد و اين از بزرگترين نعمتهاى الاهى است كه هرگز رشته پيوسته‌اى از كوه‌ها را چنان نمى‌بينى كه در درازا به يكديگر پيوسته باشند و مانع ارتباط پيدا