تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١١٨ - آثار سوگند دروغ

آزادى و اختيار انجام داده بوده‌اند، پاداش و كيفر خود را دريافت دارند.

وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ لكِنْ يُضِلُّ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ لَتُسْئَلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ‌- و اگر خدا مى‌خواست شما را امتى يگانه قرار مى‌داد، ولى هر كس را كه خواهد گمراه مى‌سازد، و هر كس را كه خواهد راه يافته، و شما درباره آنچه كرده بوديد مورد پرسش و مؤاخذه قرار خواهيد گرفت.»

آثار سوگند دروغ‌

[٩٤] و سياق بازمى‌گردد و از خدعه و فريب در سوگند نهى مى‌كند، و مردمان را از آثار فكرى و اجتماعى آن آگاه مى‌سازد.

الف: پس از ناحيه فكرى: وفا نكردن به سوگند و شكستن پيمان به سبب گمراهى صاحب آن است، پس چون اين قدم استوار شده با پيمان ناگهان با وفا نكردن به سوگند و شكستن پيمان لغزش و تزلزل پيدا مى‌كند، ديگر از ثبات در اوضاع عادى چه سودى به دست مى‌آيد،/ ١٢٠ چه ثبات قدم در آن هنگام ضرورت دارد كه بادهاى تند مصالح در حال وزيدن باشد.

وَ لا تَتَّخِذُوا أَيْمانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌ بَعْدَ ثُبُوتِها- و سوگندهاى خويش را وسيله‌اى براى خدعه و خيانت در ميان خود قرار ندهيد كه در نتيجه آن قدمى پس از استوارى و ثبات آن لغزش پيدا كند.» ب: و از ناحيه اجتماعى: ممكن نيست كه شخص سوگند خويش (و بر اثر آن شرف و نام نيك خود را در نزد مردم) را بتواند بيش از يك بار مورد استفاده قرار دهد، چه پس از آن مطلب بر همگان آشكار مى‌شود، و حتى فكر پليدى در نزد همگان شيوع پيدا مى‌كند، و آن اين كه: مردم اين شهر حرمت سوگند را نگاه نمى‌دارند، و بعضى از آنان چنين كرده‌اند، و چون ارزش سوگند اجتماعى سقوط كند، در گسترده براى اطمينان و همكارى بسته مى‌شود و بر اثر آن ساختمان اجتماعى فرومى‌ريزد، و همگان مزه فاجعه سستى نشان دادن خودشان را نسبت به سوگند مى‌چشند، و از راه موثوق و مورد اعتماد بودن خارج مى‌شوند.