تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١١٧ - به پيمان وفا كردن نه آن را شكستن

أَنْكاثاً- و پاره پاره مى‌كرد.» در مجمع البيان آمده است كه: هر چيز كه پس از به هم تابيده شدن پاره‌هاى آن و به صورت ريسمان درآمدن نقض شود انكاث است، خواه ريسمان باشد يا شبيه آن.

تَتَّخِذُونَ أَيْمانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ‌- سوگندهايتان را وسيله‌اى براى خدعه و مكر ورزيدن در ميان خود برمى‌گزينيد.» يعنى سوگند را وسيله‌اى براى فريب دادن يكديگر به كار مى‌بريد، و «دخل» در اصل هر چيز است كه داخل در چيزى شود و از آن نباشد و بدين طريق از خدعه و خيانت شمرده شدن مصون بماند.

أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبى‌ مِنْ أُمَّةٍ- تا چنان شود كه امتى برتر از امت ديگر شود،» و بر آن تسلط يابد و اين برترى را با خدعه نگاه دارد،/ ١١٩ و سوگند ياد كردن و پيمان بستن و انگيزه‌هاى دست يافتن به برترى و سلطه چيزى جز ابتلا و آزمايش الاهى نيست.

إِنَّما يَبْلُوكُمُ اللَّهُ بِهِ‌- و خدا شما را با آن مى‌آزمايد.» حق با گمراه كردن مردم باطل نمى‌شود، و چيز بد با خوب شمردن آن در نزد نفس و ديگران شايسته و صالح نخواهد شد، چه روزى در پيش است كه در آن خدا حق را بر همه مردمان مكشوف و آشكار خواهد ساخت.

وَ لَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ ما كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ‌- و در روز قيامت آنچه را كه درباره آن اختلاف داشتيد براى شما بيان مى‌كند و آشكار مى‌سازد.» [٩٣] ولى چرا خدا در اين دنيا واقعيت فريبندگان و مكارانى را آشكار نمى‌سازد كه بر گردن مردمان تسلط دارند؟ اين را دو حكمت است

نخست: براى آن كه نعمت هدايت نصيب و بهره بعضى، و نور عقل از ديگران بنا به اختيار خودشان سلب شود، نه بر حسب علم او سبحانه و تعالى.

دوم: براى آن كه صاحب كار نيك، و كننده كار بد به سبب عملى كه با