سخن درباره شب قدر است ؛ شب شكوهمند به سبب نزول قرآن : «إِنَّـآ أَنزَلْنَـهُ فِى لَيْلَةِ الْقَدْرِ . [١] ما قرآن را در شب قدر نازل كرديم» . شبى بزرگ كه پيامبر خدا ، آن را چنين ستوده است : شَهرُ رَمَضانَ سَيِّدُ الشُّهورِ ، و لَيلَةُ القَدرِ سَيِّدَةُ اللَّيالى . [٢] ماه رمضان ، سَرور ماه ها و شب قدر ، سَرور شب هاست. و امام صادق عليه السلام آن را «قلبِ» اين ماه ناميده است: قَلبُ شَهرِ رَمَضانَ لَيلَةُ القَدرِ . [٣] قلب ماه رمضان ، شب قدر است.

يك . معناى شب قدر

آيه شريف : « وَ مَآ أَدْرَلـكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ ؛ و تو چه مى دانى كه شب قدر چيست؟» ، به روشنى بر اين نكته دلالت دارد كه دست يافتن به معناى حقيقى شب قدر ، بسيار دشوار و فراتر از سطح ادراك توده هاى مردم است. پرسش از پيامبر صلى الله عليه و آله در اين آيه ، نشان دهنده عظمت و ارج شب قدر است ، هر چند مفهوم شب قدر ، هرگز بر شخصيّت بزرگ پيامبر صلى الله عليه و آله كه قرآن بر دلِ پاك او فرود آمده و جان او جايگاه شب قدر است و فرشتگان در آن شب ، براى سامان بخشى به امور جهان و تقدير هستى نزد او مى آيند ، ناشناخته نيست .

دو . ويژگى هاى شب قدر

الف ـ برنامه ريزى سالا

در بسيارى از احاديث ، به عنوان نخستين ويژگى شب قدر ، بر اين تأكيد شده است كه تقدير امور مردم و سامان بخشى اوضاع و احوال آنان در طول سال ، در اين شب رقم زده مى شود؛ شبى كه سرنوشت و فيصله يافتن

[١] قدر : آيه ١ .[٢] بحار الأنوار : ج ٤٠ ص ٥٤ ح ٨٩ .[٣] الكافى : ج ٤ ص ٦٦ ح ١ ، تهذيب الأحكام : ج ٤ ص ١٩٢ ح ٥٤٦ ، فضائل الأشهر الثلاثة : ص ٨٧ ح ٦٦ ، الأمالى ، صدوق : ص ١١٨ ح ١٠٥ ، كتاب من لا يحضره الفقيه : ج ٢ ص ٩٩ ح ١٨٤٣ ، بحار الأنوار : ج ٥٨ ص ٣٧٦ ح ٩ .