«وَ إِذِ ابْتَلَى إِبْرَ هِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَـتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّى جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَ مِن ذُرِّيَّتِى قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِى الظَّــلِمِينَ» . [١]

الحديث

٨٥٥.رسول اللّه صلى الله عليه و آله : أيُّهَا النّاسُ ، لا تَأتوني غَدا بِالدُّنيا تَزُفّونَها زَفّا [٢] ، ويَأتي أهلُ بَيتي شُعثا [٣] غُبرا مَقهورينَ مَظلومينَ ، تَسيلُ دِماؤُهُم ، إيّاكُم وَاتِّباعَ الضَّلالَةِ وَالشّورى لِلجَهالَةِ ، ألا وإنَّ هذَا الأَمرَ لَهُ أصحابٌ قَد سَمّاهُمُ اللّه ُ عز و جل لي وعَرَّفَنيهِم ، وَأَبلَغتُكُم ما اُرسِلتُ بِهِ إلَيكُم ، ولكِنّي أراكُم قَوما تَجهَلون . [٤]

٥ / ٢ . التَّقَدُّمُ فِي العِلمِ

٨٥٦.رسول اللّه صلى الله عليه و آله : ما وَلَّت اُمَّةٌ أمرَها رَجُلاً قَطُّ وفيهِم مَن هُوَ أعلَمُ مِنهُ ، إلّا لَم يَزَل أمرُهُم يَذهَبُ سَفالاً ، حَتّى يَرجِعوا إلى ما تَرَكوا . [٥]

٨٥٧.عنه صلى الله عليه و آله : ألا ومَن أمَّ قَوما إمامَةً عَمياءَ ، وفِي الاُمَّةِ مَن هُوَ أعلَمُ مِنهُ فَقَد كَفَرَ . [٦]

فصل پنجم : شرايط امامت

٥ / ١ . تعيين شدن از جانب خداوند

قرآن

«و آن گاه كه ابراهيم را پروردگارش آزمود و او آنها (آزمايش ها) را به انجام رساند، فرمود : «من، تو را پيشواى مردم قرار دادم» . ابراهيم گفت: «و از فرزندان من؟» . فرمود: «عهد من به ستمكاران [ ـِ از فرزندان تو ]نمى رسد»» .

حديث

٨٥٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : اى مردم! فردا[ ى قيامت] با عروس دنيا نزد من نياييد، در حالى كه خانواده ام ژوليده و خاك آلود و شكست خورده و ستم ديده و در حالى كه خون هايشان جارى است، نزد من آيند. زنهارتان باد از تعبيّت گم راهى و شوراى جهالت! بدانيد كه اين مقام [پيشوايى و امامت] صاحبانى دارد كه خداوند عز و جل آنان را برايم نام برده و به من معرّفى شان كرده است و من، پيامى را كه براى ابلاغ آن به شما فرستاده شده ام به شما رساندم. با اين حال، شما را مردمى نادان مى بينم . [٧]

٥ / ٢ . برترى در علم

٨٥٦.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هر گاه امّتى زمام امور خود را به دست مردى بسپارد و در ميان آنان، داناتر از او وجود داشته باشد، امورشان پيوسته رو به سقوط مى رود، مگر آن كه به آنچه ترك كرده اند، باز گردند.

٨٥٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هان! هر كس پيشوايىِ كوركورانه قومى را به دست گيرد و در ميان امّت، كسى داناتر از او وجود داشته باشد، كافر است.

[١] البقرة : ١٢٤.[٢] زَفَفتُ العَروسَ أزفُّها : إذا أهدَيتها إلى زوجِها (النهاية : ج ٣ ص ٣٠٥ «زفف») .[٣] الأشعث : هو المغبرّ الرأس (الصحاح : ج ١ ص ٢٨٥ «شعث») .[٤] خصائص الأئمّة عليهم السلام : ص ٧٤.[٥] الأمالي للطوسي : ص ٥٦٦ ح ١١٧٤.[٦] الصراط المستقيم : ج ٣ ص ١٣٥.[٧] يا: «... شما را مردمى مى بينم كه نادانى مى كنيد [و براى انتخاب رهبر و خليفه ، دست به اقدامى جاهلانه مى زنيد]».