گزيده حكمت نامه پيامبر اعظم صلّي الله عليه و آله و سلّم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٢٤

الباب التاسع : الخير

الفصل الأوّل : معرفة الخير

١ / ١ . مَبدَأُ مَعرِفَةِ الخَيرِ وَالشَّرِّ وميزانُها

الكتاب

« وَ نَفْسٍ وَ مَا سَوَّاهَا * فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَ تَقْوَاهَا » . [١]

الحديث

١٣٠٩.رسول اللّه صلى الله عليه و آله : دَع ما يُريبُكَ إلى ما لا يُريبُكَ ؛ فَإِنَّ الخَيرَ طُمَأنينَةٌ ، وإنَّ الشَّرَّ ريبَةٌ . [٢]

١٣١٠.عنه صلى الله عليه و آله : البِرُّ ما طابَت بِهِ النَّفسُ وَاطمَأَنَّ إلَيهِ القَلبُ ، وَالإِثمُ ما جالَ فِي النَّفسِ وتَرَدَّدَ فِي الصَّدرِ . [٣]

١٣١١.عنه صلى الله عليه و آله ـ لَمّا سُئِلَ عَنِ البِرِّ وَالإِثمِ ـ: البِرُّ حُسنُ الخُلُقِ ، وَالإِثمُ ما حاكَ في صَدرِكَ وكَرِهتَ أن يَطَّلِعَ عَلَيهِ النّاسُ . [٤]

١ / ٢ . حَقيقَةُ الخَيرِ وَالشَّرِّ

الكتاب

« وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ أَنَّمَا نُمْلِى لَهُمْ خَيْرٌ لِّأَنفُسِهِمْ إِنَّمَا نُمْلِى لَهُمْ لِيَزْدَادُواْ إِثْمًا وَلَهُمْ عَذَابٌ مُّهِينٌ » . [٥]

باب نهم : خير

فصل يكم : شناخت خير

١ / ١ . زمينه و معيار شناخت خير و شر

قرآن

«سوگند به نَفْس، و به آن كس كه آن را درست كرد، سپس پليدكارى و پرهيزگارى اش را به آن الهام كرد » .

حديث

١٣٠٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هر چه تو را به ترديد مى افكند، آن را وا گذار و به سوى چيزى رو كن كه در تو ترديد نمى انگيزد؛ چرا كه نيكى، [ مايه] اطمينان و آرامش است و بدى، [ موجب اضطراب و ]ترديد .

١٣١٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : نيكى، آن است كه جان با آن آرام گيرد و دل با آن اطمينان يابد و گناه، آن است كه در درون ، اضطراب پديد آورد و در سينه ، ترديد .

١٣١١.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ چون از ايشان پرسيدند: نيكى و گناه چيست؟ ـ: نيكى، خوش رفتارى است؛ و گناه، آن است كه در سينه ات اضطرابْ پديد آورَد و خوش نداشته باشى كه مردم از آن آگاه شوند .

١ / ٢ . حقيقتِ خير و شر

قرآن

«و البته نبايد كسانى كه كافر شده اند، بپندارند كه اين كه به ايشان مهلت مى دهيم، براى آنان نيكوست. ما فقط به ايشان مهلت مى دهيم تا بر گناه [ خود ] بيفزايند، و [ آن گاه ، ]عذابى خفّت آور خواهند داشت» .