خوردن و نوشيدن به هنگام افطار و سحر ، جانْ مايه روزه دارى است . از اين رو ، در ديدگاه اسلام ، حلال يا حرام بودن خوردنى ها و نوشيدنى ها ، اندازه و نوع آنها و همچنين انگيزه روزه داران از خوردن و آشاميدن ، در ميزان بهره ورى از روزه ، نقشى اساسى دارند و در دستاوردهاى روزه دار از بركات اين ميهمانى ، بسيار مؤثّرند . نخستين شرط بهره ورى از روزه ، آن است كه تأمين كننده نيرو و قوّت انسان براى روزه گرفتن ، حلال باشد . غذاى حرام ، نه تنها در بهره مندى انسان از آثار و بركات روزه ، نقش تخريبى دارد ، بلكه آفتى است كه همه عبادت ها را تهديد مى كند .

پرهيز از غذاهاى شبهه ناك

اگر روزه دار بخواهد از روزه اش بهره ببرد ، سزاوار است كه نه تنها از غذاهايى كه حرمتشان قطعى است ، بلكه از غذاهاى شبهه ناك هم پرهيز كند .

انگيزه هاى خوردن و آشاميدن

انگيزه اى كه روزه دار براى خوردن و آشاميدن در وقت افطار و سحر دارد ، تأثير مهمّى در بهره ورى كامل از بركات روزه دارد . در يكى از توصيه هاى پيامبر صلى الله عليه و آله به ابوذر غفارى ، چنين آمده است : يا أبا ذَرٍّ! لِيَكُن لَكَ فى كُلِّ شَى ءٍ نِيَّةٌ صالِحَةٌ حَتَّى الأَكلِ وَ النَّومِ . [١] اى ابو ذر! براى هر چيزى نيّت خوب داشته باش ، حتّى براى خوردن و خوابيدن . ميان روزه دارى كه سحرى و افطارى را تنها براى رفع گرسنگى و تشنگى مى خورد ، با كسى كه آنها را به قصد قُربت و كسب رضاى خداوند مى خورد ، فرق بسيار است . نورانيّت روزه اى كه روزه دار با قصد قربت غذا مى خورد ، هرگز با روزه اى كه روزه دار با انگيزه حيوانى و خواسته نفْس غذا مى خورد و نيرو مى گيرد ، برابر نيست . روشن است كه داشتن انگيزه خدايى و قصد قربت در غذا خوردن ، نيازمند مقدّماتى هماهنگ با آن است كه از جمله آنها ، تناسب نوع و مقدار غذا با نياز بدن است .

[١] مكارم الأخلاق : ج ٢ ص ٣٧٠ ح ٢٦٦١ ، تنبيه الخواطر : ج ٢ ص ٥٨ .