«أَوَ لَمْ يَتَفَكَّرُواْ فِى أَنفُسِهِم مَّا خَلَقَ اللَّهُ السَّمَـوَ تِ وَ الْأَرْضَ وَ مَا بَيْنَهُمَا إِلَا بِالْحَقِّ وَ أَجَلٍ مُّسَمًّى وَ إِنَّ كَثِيرًا مِّنَ النَّاسِ بِلِقَاىءِ رَبِّهِمْ لَكَـفِرُونَ » . [١]

الحديث

١١٧٧.رسول اللّه صلى الله عليه و آله : إنَّ ... لِكُلِّ أجَلٍ كِتابا . [٢]

١١٧٨.عنه صلى الله عليه و آله : لِكُلِّ قَضاءٍ قَدَرٌ ، ولِكُلِّ قَدَرٍ أجَلٌ ، ولِكُلِّ أجلٍ كِتابٌ «يَمْحُواْ اللَّهُ مَايَشَاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِندَهُ أُمُّ الْكِتَـبِ » . [٣]

٤ / ٢ . تَصنيفُ الآجالِ

الكتاب

«هُوَ الَّذِى خَلَقَكُم مِّن طِينٍ ثُمَّ قَضَى أَجَلاً وَأَجَلٌ مُّسَمًّى عِندَهُ ثُمَّ أَنتُمْ تَمْتَرُونَ » . [٤]

الحديث

١١٧٩.رسول اللّه صلى الله عليه و آله ـ في قَولِهِ تَعالى : «يَمْحُواْ اللَّهُ مَا: يَمحو مِنَ الأَجَلِ ما يَشاءُ ، ويَزيدُ فيهِ ما يَشاءُ . [٥]

باب چهارم : اجل

٤ / ١ . هر چيزى اَجَلِ رقم خورده اى دارد

قرآن

«آيا درباره خودشان به تفكّر نپرداخته اند؟ خداوند ، آسمان ها و زمين و آنچه را كه ميان آن دو است، جز به حق و تا هنگامى معيّن، نيافريده است، و [ با اين همه ، ]بسيارى از مردم ديدار با پروردگارشان را سخت منكرند» .

حديث

١١٧٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : با ... هر اجلى ، نوشته اى است .

١١٧٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : براى هر قضايى قَدَرى ، و براى هر قَدَرى اجلى ، و براى هر اجلى نوشته اى است «و خدا آنچه را بخواهد ، محو يا ثبت مى كند و اصلِ كتاب ، در نزد اوست» .

٤ / ٢ . اقسام اَجَل

قرآن

«اوست كسى كه شما را از گِل آفريد. آن گاه، مدّتى را [ براى شما عمر ] مقرّر داشت. و اَجَلِ حتمى نزد اوست. با اين همه، [ بعضى از ]شما [ در قدرت او ] ترديد مى كنيد» .

حديث

١١٧٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ درباره آيه : «خدا آنچه را بخواهد ، محو يا ا: [يعنى ]از اجل ، هر اندازه كه بخواهد ، مى زُدايد [و كم ]مى كند و هر اندازه كه بخواهد ، به آن مى افزايد.

[١] الروم : ٨ .[٢] الخصال : ص ١١٤ ح ٩٣.[٣] كشف الغمّة : ج ١ ص ٣٤٩.[٤] الأنعام : ٢ .[٥] الرعد : ٣٩ .[٦] الفردوس : ج ٥ ص ٢٦١ ح ٨١٢٦.