گزيده حكمت نامه پيامبر اعظم صلّي الله عليه و آله و سلّم - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٠٩
تأمّلى درباره نقش خودشناسى در خداشناسى
از نگاه قرآن ، در آفرينش انسان ، نشانه هاى روشنِ فراوانى براى خداشناسى وجود دارد و اين ، بدان معناست كه انسان ، نمى تواند خود را آن گونه كه هست ، ببيند ، امّا آفريدگار خود را نبيند ، و خودشناس باشد ، امّا خدا را نشناسد . نشانه هاى خدا در وجود انسان ، در اين باب ، به نُه دسته تقسيم شده اند و اينك ، توضيح كوتاهى درباره اين نشانه ها :
١ . پيدايش انسان از خاك
از نگاه قرآن ، خاك ، عصاره گِل ، آب ، عَلَق و نطفه ، نقطه هاى آغازين آفرينش هستند كه عقل با تأمّل در سير تكاملى خاك تا به وجود آمدن انسان ، چاره اى جز اعتراف به آفريدگار توانا و حكيم ندارد .
٢ . صورت بندى جنين
پس از تكميل مصالح ساختمان بدن ، جنين براى صورت بندى و نقّاشى آماده مى شود . «هُوَ الَّذِى يُصَوِّرُكُمْ فِى الْأَرْحَامِ كَيْفَ يَشَاءُ لَا إِلَـهَ إِلَا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ . [١] اوست كسى كه شما را در زِهدان ها چنان كه مى خواهد ، شكل مى دهد. خدايى نيست ، جز او كه پيروزمندِ فرزانه است» .
٣ . پيدايش حيات
قرآن كريم ، در موارد متعدّد ، پديده شگفت حيات را مستند به آفريدگار تواناى جهان كرده است و آن را يكى از آيات الهى و دلايل غير قابل انكار وجود خدا مى داند و گاه ، منكران را با توجّه به اين حقيقت ، مورد ملامت قرار مى دهد : «كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَ كُنتُمْ أَمْوَ تًا فَأَحْيَـكُمْ . [٢] چگونه به خدا كفر مى ورزيد ، در حالى كه مُرده بوديد و زنده تان ساخت؟!» .
٤ . خواب
خواب ، مايه تجديد قواى فرسوده شده ، رمز نشاط و طراوت است كه تقريبا يكْ سوم عمر انسان ، هزينه آن
[١] آل عمران : آيه ٦ .[٢] بقره : آيه ٢٨ .