گزيده حكمت نامه پيامبر اعظم صلّي الله عليه و آله و سلّم - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٠٣٠
سخنى درباره احاديث وعده هاى غذا
احاديث رسيده از پيشوايان درباره «وعده هاى غذا» ، به پنج دسته تقسيم مى شوند : ١ . آنچه با الهام گرفتن از قرآن در مورد چگونگى غذا خوردن بهشتيان ، به دو وعده غذا در صبح و شام ، توصيه نموده است ؛ ٢ . آنچه بر خوردن صبحانه و نهى از ترك آن ، تأكيد دارد ؛ ٣ . آنچه بر خوردن شام و نهى از ترك آن ، بويژه در افراد مُسن ، تأكيد نموده است ؛ ٤ . آنچه بر يك بار غذا خوردن در روز ، تأكيد دارد ؛ ٥ . آنچه به سه وعده غذا در دو روز ، توصيه نموده است . احاديث دسته اوّل ، دوم و سوم ، نه تنها تعارضى با يكديگر ندارند ، بلكه مؤيّد همديگرند ؛ زيرا دسته اوّل ، به دو وعده غذا خوردن در صبح و شام ، توصيه مى كند و دسته دوم و سوم ، تأكيد دارند كه صبحانه و شام نبايد ترك شوند . دسته چهارم هم با دسته هاى قبلى اش معارض نيست ؛ زيرا تصريح مى كند كه در روز ، يك وعده غذا كافى است و دسته هاى اوّل تا سوم به دو وعده در صبح و شام توصيه دارند . امّا تنها حديث قرار گرفته در دسته پنجم كه به سه وعده غذا در دو روز توصيه مى كند ، [١] هم از نظر سند ضعيف است (زيرا منقول از كتاب طبّ الرضا عليه السلام است و استناد اين كتاب به امام رضا عليه السلام ثابت نيست) ، و هم از نظر دلالت (زيرا مخاطب آن ، مأمون عبّاسى است و ممكن است توصيه ياد شده براى شخص او باشد) . بنا بر اين ، جمع بندى احاديث گذشته ، اين مى شود كه دو بار غذا خوردن در روز (صبح و شام) براى تداوم سلامت بدن ، سودمند است ، چنان كه بهشتيان نيز كه در خانه سلامت ، زندگى جاويد دارند ، در همين دو وقت ، غذا تناول مى نمايند : «وَلَهُمْ رِزْقُهُمْ فِيهَا بُكْرَةً وَعَشِيّا ؛ و روزى هايشان ، صبح و شام ، در آن جا [آماده ]است» .
[١] آن حديث ، اين است : امام رضا عليه السلام فرمود : «مقدار بايسته در خوراك ، آن است كه چون هشت ساعت از روز مى گذرد ، يك بار غذا بخورى ، يا در دو روز ، سه وعده غذا ميل كنى [ ، بدين ترتيب كه] : در پگاه نخستين روز ، ناشتايى بخورى . سپس در همان روز ، شام بخورى و سپس چون ديگر روز فرا رسيد ، پس از گذشت هشت ساعت از آغاز روز ، يك وعده ديگر بخورى و در آن روز ، تو را به شام ، نيازى نيست . جدّ من محمّد صلى الله عليه و آله به على عليه السلام چنين فرمود كه : [از هر دو روز ، ]در يك روزش ، يك وعده و در روز ديگرش دو وعده باشد ...» (طبّ الإمام الرضا عليه السلام : ص ١٥ ، بحار الأنوار : ج ٦٢ ص ٣١١) .