گزيده حكمت نامه پيامبر اعظم صلّي الله عليه و آله و سلّم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٨٠

الفصل السّادس : البداء في القضاء

٦ / ١ . معنى البداء

٤٥٧.رسول اللّه صلى الله عليه و آله ـ في قَولِهِ : «يَمْحُواْ اللَّهُ مَا يَشَاءُ: يَمحو مِنَ الأَجَلِ ما يَشاءُ ، ويَزيدُ فيهِ ما يَشاءُ . [١]

٤٥٨.عنه صلى الله عليه و آله : إنَّ اللّه َ عز و جل أوحى إلى نَبِيٍّ مِن أنبِيائِهِ : أن أخبِر فُلانَ المَلِكَ أنّي مُتَوَفّيهِ إلى كَذا وكَذا ، فَأَتاهُ ذلِكَ النَّبِيُّ فَأَخبَرَهُ ، فَدَعَا اللّه َ المَلِكُ وهُوَ عَلى سَريرِهِ حَتّى سَقَطَ مِنَ السَّريرِ ، فَقالَ : يا رَبِّ أجِّلني حَتّى يَشِبَّ طِفلي وأقضِيَ أمري ، فَأَوحَى اللّه ُ عز و جلإلى ذلِكَ النَّبِيِّ أنِ ائتِ فُلانَ المَلِكَ ، فَأَعلِمهُ أنّي قَد أنسَيتُ في أجَلِهِ وزِدتُ في عُمُرِهِ خَمسَ عَشرَةَ سَنَةً ، فَقالَ ذلِكَ النَّبِيُّ : يا رَبِّ إنَّكَ لَتَعلَمُ أنّي لَم أكذِب قَطُّ ، فَأَوحَى اللّه ُ عز و جل إلَيهِ : إنَّما أنتَ عَبدٌ مَأمورٌ فَأَبلِغهُ ذلِكَ ، وَاللّه ُ لا يُسأَلُ عَمّا يَفعَلُ . [٢]

٦ / ٢ . ما يوجِبُ حُسنَ البَداءِ

أ ـ الدُّعاءُ

٤٥٩.رسول اللّه صلى الله عليه و آله : الدُّعاءُ يَرُدُّ القَضاءَ ، وللّه ِِ في خَلقِهِ قَضاءانِ : قَضاءٌ ماضٍ ، وقَضاءٌ مُحدَثٌ . [٣]

فصل ششم : بدا در قضا

٦ / ١ . معناى بدا

٤٥٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ درباره اين سخن خداى متعال : «خداوند، آنچه ر: از اَجَل ، آنچه را بخواهد ، محو مى كند و در اَجَل ، آنچه را بخواهد ، مى افزايد .

٤٥٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : خداوند عز و جل به يكى از پيامبرانش وحى فرمود : «فلان پادشاه را خبر كن كه : من تا فلان وقت ، جانت را مى گيرم» . آن پيامبر به نزد پادشاه رفت و او را آگاه كرد . [در لحظه موعود ،] خدا پادشاه را در حالى كه بر تختش قرار داشت ، [به مرگ] فرا خواند تا اين كه از تخت افتاد . آن گاه گفت : پروردگارا! به من مهلت دِه تا نوزادم بزرگ شود و كارم را انجام دهم . آن گاه خداوند عز و جل به آن پيامبر ، وحى فرمود : «نزد آن پادشاه برو و به او خبر بده كه من ، اَجَل او را به تأخير انداختم و به عمر او ، پانزده سال افزودم» . آن پيامبر گفت : پروردگارا! تو خود مى دانى كه من هرگز دروغ نگفته ام [و اگر اين خبر را به پادشاه برسانم ، نزد او دروغگو شمرده مى شوم] . خداوند عز و جل به او وحى فرمود : «همانا تو بنده اى مأمور هستى . پس ، خبر را به او برسان ، كه از كار خدا ، پرسش نمى شود» .

٦ / ٢ . عوامل نيكو شدن بدا

الف ـ دعا

٤٥٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : دعا ، قضا را باز مى گردانَد . خداوند ، درباره آفريدگانش ، دو گونه قضا دارد : قضاى نافذ [و تغيير نايافتنى] ، و قضاى نوپديد [و جايگزين] قضاى تغيير يافتنى] .