گزيده حكمت نامه پيامبر اعظم صلّي الله عليه و آله و سلّم - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٧٦٥
سخنى در شرح حديثِ : «روزه ، براى من است»
ابو حامد غزّالى در شرح اين سخن خداوند متعال كه : «روزه ، براى من است» ، گفته است : اين كه روزه براى خداست و اين شرافت را يافته كه به خداوند ، نسبت داده شود ـ هر چند همه عبادات ، براى اوست ، همچنان كه كعبه اين شرف را يافته كه خانه او باشد ، در حالى كه همه زمين براى اوست ـ ، دو معنا دارد : نخست ، اين كه : روزه ، پرهيز و ترك است و عملى پنهان است و در آن ، كارى نيست كه ديده شود . به خلاف همه عبادت ها كه در معرض ديد مردم انجام مى شوند ، روزه ، عبادتى است كه جز خدا آن را نمى داند؛ چرا كه كارى است باطنى ، كه همان شكيبايى است. دوم ، اين كه : روزه ، سركوبى دشمن خداست؛ چون ابزار شيطان ملعون ، شهوت ها هستند و شهوات با خوردن و آشاميدن ، نيرو مى يابند . از اين رو ، پيامبر صلى الله عليه و آله فرموده است : إنَّ الشَّيطانَ لَيَجرى مِنِ ابنِ آدَمَ مَجرَى الدَّمِ ؛ فَضَيِّقوا مَجارِيَهُ بِالجوعِ . شيطان ، همچون خون ، در وجود آدمى ، جارى مى شود . پس ، گذرگاه هاى او را با گرسنگى ، تنگ كنيد . ... از آن جا كه روزه ، خصوصا موجب سركوبى شيطان و بستن و تنگ ساختن گذرگاه هاى او مى شود ، شايستگى دارد كه ويژه خدا گردد؛ ابن اثير نيز در اين باره مى گويد : بهترين چيزى كه در تأويل اين حديث شنيده ام ، اين است كه : همه عبادت هايى كه بندگان با انجام دادن آنها به خداوند ، تقرّب مى جويند (مانند : نماز ، حج ، صدقه ، اعتكاف ، دعا ، نيايش ، قربانى و انواع عبادت هاى ديگر) ، مشركان با همانها خداهاى خويش و آنچه را شريك خدا قرار داده بودند ، پرستيده اند؛ امّا هرگز شنيده نشده است كه گروهى از مشركان و پيروان مذاهب در دوران هاى پيشين ، معبودهاى خود را با «روزه» پرستيده باشند و بدين وسيله به آنها تقرّب جسته باشند . روزه ، تنها از سوى اديان آسمانى ، «عبادت» شناخته شده است . از اين رو ، خداوند فرموده است : «روزه ، براى من است و خودم پاداش آن را مى دهم» ؛ يعنى : در آن ، كسى شريك من نگشته است و با آن ، جز من ، پرستش نشده است . به خاطر همين ، من خودم پاداش آن را بر عهده مى گيرم و آن را به كسى ديگر ،