گزيده حكمت نامه پيامبر اعظم صلّي الله عليه و آله و سلّم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٩٣٠

٤ / ٣ . ما وَردَ فِي التَّسعيرِ

أ ـ المُسَعِّرُ هُوَ اللّه ُ عز و جل

٣١٨٩.رسول اللّه صلى الله عليه و آله : أنَا لا اُسَعِّرُ ؛ فَإِنَّ اللّه َ تَعالى هُوَ المُسَعِّرُ . [١]

٣١٩٠.عنه صلى الله عليه و آله : الغَلاءُ وَالرُّخصُ جُندانِ مِن جُنودِ اللّه ِ تَعالى ، يُسَمّى أحَدُهُما : الرَّغبَةَ ، وَالآخَرُ : الرَّهبَةَ ، فَإِذا أرادَ اللّه ُ تَعالى أن يُغلِيَهُ قَذَفَ الرَّغبَةَ في صُدورِ التُّجّارِ فَرَغِبوا فيهِ فَحَبَسوهُ ، وإذا أرادَ أن يُرخِصَهُ قَذَفَ الرَّهبَةَ في صُدورِ التُّجّارِ فَأَخرَجوهُ مِن أيديهِم . [٢]

ب ـ اِمتِناعُ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله عَنِ التَّسعيرِ

٣١٩١.اُسد الغابة عن ابن نضلة : إنَّهُم قالوا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه و آله في عامِ سَنَةٍ : سَعِّر لَنا يا رَسولَ اللّه ِ ، فَقالَ : لا يَسأَلُنِي اللّه ُ عَن سُنَّةٍ أحدَثتُها فيكُم لَم يَأمُرني بِها ، ولكِن سَلُوا اللّه َ مِن فَضلِهِ . [٣]

٣١٩٢.كتاب من لا يحضره الفقيه : قيلَ لِرَسولِ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : لَو سَعَّرتَ لَنا سِعرا فَإِنَّ الأَسعارَ تَزيدُ وتَنقُصُ! فَقالَ صلى الله عليه و آله : ما كُنتُ لِأَلقَى اللّه َ تَعالى بِبِدعَةٍ لَم يُحدِث إلَيَّ فيها شَيئا ، فَدَعوا عِبادَ اللّه ِ يَأكُلُ بَعضُهُم مِن بَعضٍ ، وإذَا استُنصِحتُم فَانصَحوا . [٤]

٤ / ٣ . آنچه درباره قيمت گذارى بيان شده است

الف ـ قيمت گذار ، خداست

٣١٨٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : من، قيمت تعيين نمى كنم ، كه همانا قيمت گذار ، خداست .

٣١٩٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : گرانى و ارزانى، دو سپاه از سپاهيان خداى متعال هستند . يكى از آنها «خواستارى» ناميده مى شود و ديگرى «بيمناكى» . پس هر گاه خداى متعال بخواهد كالايى را گران كند ، خواستارىِ آن را در دل هاى بازرگانان مى اندازد و ايشان در آن، رغبت مى ورزند و در بندش مى كشند ؛ و هر گاه بخواهد آن را ارزان سازد ، بيمناكى از آن را در دل هاى بازرگانان مى اندازد و ايشان، آن را از كفِ خويش بيرون مى كنند .

ب ـ خوددارىِ پيامبر صلى الله عليه و آله از قيمت گذارى

٣١٩١.اُسد الغابة ـ به نقل از ابن نضله ـ: در سال قحطى ، ايشان به پيامبر صلى الله عليه و آله گفتند : اى پيامبر خدا! براى ما قيمت تعيين كن . فرمود: «خداوند، مرا به سبب بر نهادن سنّتى در ميان شما كه مرا به آن امر نفرموده ، بازخواست نخواهد كرد ؛ ليكن فضل خدا را طلب كنيد [تا قحط سالى از شما بگذرد]» .

٣١٩٢.كتاب من لايحضره الفقيه : به پيامبر خدا گفته شد: خوب است براى ما قيمت بگذارى ؛ زيرا قيمت ها بالا مى روند و پايين مى آيند . فرمود: «من ، چنان نيستم كه خدا را ديدار كنم ، در حالى كه بدعتى نهاده باشم كه او مرا در آن مُجاز نفرموده است . پس اجازه دهيد كه بندگان خدا از [داد و ستد با ]يكديگر روزى بخورند ، و هر گاه از شما اندرز خواستم ، اندرزم دهيد» .