يكى از واجبات سياسى حج، از ديدگاه امام خمينى قدس سرهاعلان برائت از مشركان است . براى آشنا شدن با مبانىِ اين نظريه و نقش اداى اين فريضه مهم در پيشبرد اهداف و آرمان هاى اسلام در جهان امروز، بايد چند مسئله بررسى شود :

١ . معناى شرك و مشرك

شرك، ضدّ توحيد و به معناى اعتقاد به قدرت هاى موهوم است . موحّد، حقيقتْ پرست و يكتاپرست است و مشرك ، موهومْ پرست و مطيع قدرت هاى خيالى و پندارى است. قدرت هاى موهومى كه مورد پرستش مشركان قرار مى گيرند، به سه دسته تقسيم مى شوند و به تعبير ديگر، در جهان بينى شرك و مشركان، سه نوع بُت وجود دارد : بُت نفس ، بُت جماد ، و بُت قدرت هاى طاغوتى . خطر بزرگى كه امروز ، جوامع توحيدى را تهديد مى كند ، شرك عملى به معناى سوم ، يعنى پرستش و فرمانبرى از بت هاى نو و قدرت هاى استكبارى است و فلسفه برائت از مشركان در جهان امروز ، مبارزه با سلطه جويى قدرت هاى طاغوتى ، و استقلال ، عزّت و اقتدار مسلمانان در جهان است .

٢ . اديان الهى و برائت از مشركان

ابراهيم خليل عليه السلام نخستين پيامبرى بود كه با صراحت، مسئله برائت از شرك و مشركان را اعلام كرد . از اين رو، قرآن ، مسلمانان را به تأسّى از آن بزرگوار مى خواند: «قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِى إِبْرَ هِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُو إِذْ قَالُواْ لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَءَ ؤُاْ مِنكُمْ وَ مِمَّاتَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ ... . [١] همانا براى شما، در [پيروى از ]ابراهيم و همراهان او سرمشقى نيكوست ، آن گاه كه به قوم خود گفتند: «ما از شما و از آنچه به جاى خدا مى پرستيد، بيزاريم...»» . و امّت اسلام ، در اعلان برائت از مشركان، به آن اُسوه تاريخ پيامبران ، اقتدا كرده است . افزون بر اين، با نگرشى دقيق در قرآن كريم، به روشنى در مى يابيم كه برائت از مشركان، يكى از دو رُكن اصلىِ توحيد است و همه پيامبران الهى ، موظّف بودند كه در كنار دعوت مردم به پرستش خداوند ، آنها را به دورى از قدرت هاى طاغوتى و بيزارى از مطلقِ شرك و مشرك ، دعوت نمايند:

[١] ممتحنه: آيه ٤ .[٢] نحل: آيه ٣٦. نيز ، ر.ك: زمر: آيه ١٧، نساء: آيه ٣٦.[٣] مجمع البيان: ج ٨ ص ٧٧٠، تأويل الآيات الظاهرة : ج ٢ ص ٥١٣ ح ٥.[٤] الكافى: ج ٢ ص ٤١٥ ح ١ .