« وَ قَالَ الَّذِينَ فِى النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ادْعُواْ رَبَّكُمْ يُخَفِّفْ عَنَّا يَوْمًا مِّنَ الْعَذَابِ * قَالُواْ أَوَ لَمْ تَكُ تَأْتِيكُمْ رُسُلُكُم بِالْبَيِّنَـتِ قَالُواْ بَلَى قَالُواْ فَادْعُواْ وَ مَا دُعَـؤُاْ الْكَـفِرِينَ إِلَا فِى ضَلَـلٍ » . [٢]

الحديث

٢٤٦٧.رسول اللّه صلى الله عليه و آله : مَن لَم يَطلُب طُعمَهُ فَلا عَلَيهِ أن لا يُكثِرَ الدُّعاءَ . [٣]

٢٤٦٨.عنه صلى الله عليه و آله : إنَّ اللّه َ عز و جل يَستَجيبُ لِلمَظلومينَ ، ما لَم يَكونوا أكثَرَ مِنَ الظّالِمينَ ، فَإِذا كانوا أكثَرَ مِنَ الظّالِمينَ فَلا يَستَجيبُ لَهُم . [٤]

٢٤٦٩.عنه صلى الله عليه و آله : يَقولُ اللّه ُ عز و جل : مَن لَم يَقبَل مِن عِبادِي المَيسورَ ، ولَم يَدَعِ المَعسورَ ، لَم اُنَفِّس كُربَتَهُ ، ولَم أسمَع دُعاءَهُ ، ولَم أستَجِب لَهُ . [٥]

١٢ / ١٠ . حِكمَةُ تَأخيرِ الإِجابَةِ

٢٤٧٠.رسول اللّه صلى الله عليه و آله : إنَّ الكافِرَ لَيَدعُو اللّه َ عز و جل في حاجَتِهِ فَتُقضى لَهُ ، وإنَّ المُؤمِنَ لَيَدعُو اللّه َ تَعالى فَتُبطِئُ عَلَيهِ الإِجابَةُ ، فَتَضِجُّ المَلائِكَةُ لِذلِكَ ، فَيَقولُ اللّه ُ تَعالى : إنَّما أجَبتُ الكافِرَ لِئَلّا يَدعُوَني ولا يَذكُرَني ؛ فَإِنّي اُبغِضُهُ واُبغِضُ صَوتَهُ ، واُبطِئُ لِلمُؤمِنِ لِئَلّا يَنقَطِعَ عَنّي ويَذكُرَني ؛ فَإِنّي اُحِبُّهُ واُحِبُّ تَضَرُّعَهُ . [٦]

٢٤٦٦.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هر كس عبادت خدا او را از درخواست كردن از وى باز دارد ، خداوند، بهترين چيزى را كه به درخواست كنندگان مى دهد ، به او عطا مى كند.

١٢ / ٩ . كسى كه دعايش مستجاب نمى شود

قرآن

«و كسانى كه در آتش اند ، به نگهبانان جهنّم مى گويند: پروردگارتان را بخوانيد تا يك روز از اين عذاب را به ما تخفيف دهد . مى گويند : مگر پيامبرانتان دلايل روشن به سوى شما نياوردند؟. مى گويند: چرا. مى گويند: پس بخوانيد. و[ لى ]دعاى كافران، جز در بيراهه نيست» .

حديث

٢٤٦٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : كسى كه دنبال روزى اش نمى رود ، بر او گناهى نيست كه بسيار دعا نكند [٧] .

٢٤٦٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : خداوند عز و جل دعاى ستم ديدگان را مى پذيرد ، مادام كه از ستمكاران بيشتر نباشند . هر گاه شمارشان از ستمكاران بيشتر باشد ، ديگر دعايشان را نمى پذيرد .

٢٤٦٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : خداوند عز و جل مى فرمايد : «هر كه آسان را از بندگان من نپذيرد و از دشوار نگذرد ، اندوه او را نمى زدايم و دعايش را نمى شنوم و اجابتش نمى كنم».

١٢ / ١٠ . حكمت تأخير اجابت

٢٤٧٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : كافر براى حاجتش به درگاه خداوند عز و جل دعا مى كند و حاجتش برآورده مى شود ، و[لى ]مؤمن به درگاه خداوند متعال دعا مى كند و در اجابتش كندى مى شود . از اين كار ، داد و فرياد فرشتگان بلند مى شود . خداوند متعال مى فرمايد : «كافر را اجابت كردم تا ديگر مرا نخواند و ياد من نكند ؛ چرا كه از او و صدايش بيزارم ؛ ولى در اجابت دعاى مؤمن ، كندى مى كنم تا از من نَبُرد و مرا ياد كند ؛ چرا كه خودش و زارى كردنش را دوست دارم».

[١] عدّة الداعي : ص ٢٣٣ .[٢] غافر : ٤٩ و ٥٠.[٣] كنز العمّال : ج ٤ ص ١٢ ح ٩٢٤٩.[٤] الفردوس : ج ١ ص ١٤٩ ح ٥٣٨.[٥] الفردوس : ج ٥ ص ٢٤١ ح ٨٠٧٢.[٦] كنز العمّال : ج ٢ ص ٨٦ ح ٣٢٦٢.[٧] چون دعا كردن در اين جا بى مورد است و هر چه دعا كند، نيز بى فايده است ؛ بلكه بايد كار و تلاش كند.