گزيده حكمت نامه پيامبر اعظم صلّي الله عليه و آله و سلّم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦٢٦

الفصل السادس والعشرون : سوء الظّنّ

٢٦ / ١ . تَحريمُ سَوءِ الظَّنِّ بِالمُؤمِنِ

الكتاب

« يَـأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ اجْتَنِبُواْ كَثِيرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَ لَا تَجَسَّسُواْ» . [١]

الحديث

٢٠٤٨.رسول اللّه صلى الله عليه و آله : إيّاكُم والظَّنَّ؛ فإنَّ الظَّنَّ أكذَبُ الكَذِبِ . [٢]

٢٠٤٩.عنه صلى الله عليه و آله : مَن أساءَ بأخِيهِ الظَّنَّ فَقَد أساءَ بِرَبِّهِ، إنّ اللّه َ تعالى يقولُ : «اجْتَنِبُوا كَثيرا مِنَ الظَّنِّ» . [٣]

٢٦ / ٢ . التَّحذيرُ مِن سوءِ الظَّنِّ بِاللّه

الكتاب

« وَ ذَ لِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِى ظَنَنتُم بِرَبِّكُمْ أَرْدَلـكُمْ فَأَصْبَحْتُم مِّنَ الْخَـسِرِينَ » . [٤]

الحديث

٢٠٥٠.رسول اللّه صلى الله عليه و آله : رَأيتُ رَجُلاً مِن اُمَّتي على الصِّراطِ يَرتَعِدُ كما تَرتَعِدُ السَّعَفَةُ في يَومِ رِيحٍ عاصِفٍ ، فَجاءَهُ حُسنُ ظَنِّهِ بِاللّه ِ فَسَكَّنَ رَعدَتَهُ . [٥]

فصل بيست و ششم : بدگمانى

٢٦ / ١ . ممنوعيّت بدگمانى به مؤمن

قرآن

«اى كسانى كه ايمان آورده ايد! از بسيارى از گمان ها بپرهيزيد ؛ [چرا] كه پاره اى از گمان ها گناه است، و [در زندگى و احوال ديگران ]تجسّس مكنيد» .

حديث

٢٠٤٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : از گمان بپرهيزيد ؛ زيرا گمان، دروغ ترين دروغ است .

٢٠٤٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هر كه به برادر خود گمان بد ببرد، به پروردگارش گمان بد برده است ؛ زيرا خداوند متعال مى فرمايد : «از بسيارى از گمان ها بپرهيزيد» .

٢٦ / ٢ . هشدار درباره بدگمانى به خداوند

قرآن

«و همين بود گمانتان كه درباره پروردگارتان برديد؛ شما را هلاك كرد و از زيانكاران شديد» .

حديث

٢٠٥٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : يكى از مردان امّت خود را ديدم كه بر صراط ، مانند شاخه خشكيده درخت خرما در يك روز توفانى ، مى لرزد . در اين هنگام، خوش گمانىِ او به خداوند، لرزش او را آرامش بخشيد .