گزيده حكمت نامه پيامبر اعظم صلّي الله عليه و آله و سلّم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٥٦

الفصل الثالث عشر : المحاسبة

١٣ / ١ . الحثُّ عَلى محاسبة النفس

الكتاب

« يَـأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ اتَّقُواْ اللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَ اتَّقُواْ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِير بِمَا تَعْمَلُونَ » . [١]

الحديث

١٧٤٢.رسول اللّه صلى الله عليه و آله : أكْيَسُ الكَيِّسِينَ مَن حاسَبَ نَفْسَهُ وعَمِلَ لِما بَعدَ المَوتِ ، وأحْمَقُ الحَمْقى مَنْ أتْبَعَ نَفْسَهُ هَواهُ ، وتَمنّى على اللّه ِ الأمانِيَّ . [٢]

١٧٤٣.عنه صلى الله عليه و آله : حاسِبوا أنْفُسَكُم قَبلَ أنْ تُحاسَبوا ، وزِنوها قَبلَ أنْ تُوزَنوا ، وتَجَهَّزوا للعَرْضِ الأكْبَرِ . [٣]

١٣ / ٢ . التّشديدُ في محاسبةِ النّفْسِ

١٧٤٤.رسول اللّه صلى الله عليه و آله : لا يَكونُ العَبدُ مؤمنا حتّى يُحاسِبَ نفسَهُ أشَدَّ مِن مُحاسَبَةِ الشَّريكِ شَريكَهُ والسَّيّدِ عَبْدَهُ . [٤]

١٧٤٥.عنه صلى الله عليه و آله : لا يَكونُ الرّجُلُ مِن المُتَّقينَ حتّى يُحاسِبَ نَفسَهُ أشدَّ مِن مُحاسَبَةِ الشَّريكِ شَريكَهُ ، فَيعْلَمَ مِنْ أينَ مَطْعَمُهُ ، ومِن أينَ مَشْرَبُهُ ، ومِن أينَ مَلْبَسُهُ ، أمِن حِلٍّ أمْ مِن حَرام؟ [٥]

فصل سيزدهم : حسابرسى

١٣ / ١ . تشويق به محاسبه نفْس

قرآن

«اى كسانى كه ايمان آورده ايد! از خدا پروا كنيد؛ و هر كسى بايد بنگرد كه براى فردا[ ى خود ]از پيش ، چه فرستاده است؛ و [ باز ] از خدا بترسيد. در حقيقت، خدا به آنچه مى كنيد ، آگاه است» .

حديث

١٧٤٢.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : زيرك ترينِ زيركان، كسى است كه از نفْس خويش حساب بكشد و براى بعد از مرگ كار كند، و احمق ترينِ احمق ها ، كسى است كه نفْس خود را دنباله رو هوس خويش كند و از خدا آرزوها بطلبد .

١٧٤٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : پيش از آن كه مورد حسابرسى قرار گيريد، خود به حساب نفستان برسيد و پيش از آن كه سنجيده شويد، خود ، نفستان را در ترازوى سنجش بگذاريد و براى آن حسابرسىِ بزرگ، آماده شويد.

١٣ / ٢ . سختگيرى در محاسبه نفْس

١٧٤٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : بنده، مؤمن نيست ، مگر آن گاه كه سخت تر از حسابرسىِ شريك از شريكش و خواجه از غلامش، از نفْسِ خود ، حساب بكشد .

١٧٤٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : آدمى در زمره تقواپيشگان نخواهد بود،مگر آن گاه كه سخت تر از حسابرسىِ شريك از شريكش، از خود حساب بكشد تا بداند كه از كجا خورده است و از كجا آشاميده است و از كجا پوشيده است؛ از حلال يا از حرام .