گزيده حكمت نامه پيامبر اعظم صلّي الله عليه و آله و سلّم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٠١٥

الحديث

٣٤٨٣.رسول اللّه صلى الله عليه و آله ـ لَمّا قالَ لَهُ رجُلٌ: اُحِبُّ أن يَرحَمَني رَب: اِرحَمْ نَفسَكَ ، وارحَمْ خَلقَ اللّه ِ يَرحَمْكَ اللّه ُ . [١]

٣٤٨٤.عنه صلى الله عليه و آله : تَعَرَّضُوا لِرَحمَهِ اللّه ِ بما أمَرَكُم بهِ مِن طاعَتِهِ. [٢]

الفصل الرّابع : المدح

٤ / ١ . ذمُّ المَدحِ

٣٤٨٥.سنن ابن ماجة عن المقداد بن عمرو : أمَرَنا رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله أن نَحثُوَ في وُجوهِ المَدّاحِينَ التُّرابَ . [٣]

٣٤٨٦.سنن أبي داوود عن أبي بكرة : أنّ رجُلاً أثنى على رجُلٍ عِندَ النَّبيِّ صلى الله عليه و آله ، فقالَ لَهُ : قَطَعتَ عُنُقَ صاحِبِكَ ، ثلاثَ مَرّاتٍ . ثُمّ قالَ : إذا مَدَحَ أحَدُكُم صاحِبَهُ لامَحالَةَ فلْيَقُلْ : إنّي أحسَبُهُ كما يُريدُ أن يَقولَ ، ولا اُزَكِّيهِ علَى اللّه ِ . [٤]

٤ / ٢ . ذَمُّ حُبِّ المَدح

٣٤٨٧.رسول اللّه صلى الله عليه و آله : حُبُّ الإطراءِ والثّناءِ يُعمي ويُصِمُّ عَنِ الدِّينِ ، ويَدَعُ الدِّيارَ بَلاقِعَ . [٥]

٤ / ٣ . مَدحُ الرّجُلِ بما ليسَ فيهِ

الكتاب

« لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَآ أَتَواْ وَّيُحِبُّونَ أَن يُحْمَدُواْ بِمَا لَمْ يَفْعَلُواْ فَلَا تَحْسَبَنَّهُم بِمَفَازَةٍ مِّنَ الْعَذَابِ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ » . [٦]

حديث

٣٤٨٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ در پاسخ به مردى كه گفت : دوست دارم پروردگارم به: به خودت و به خلق خدا رحم كن ، تا خداوند بر تو رحم آورد .

٣٤٨٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : با فرمان بُردن از اوامر خداوند، خود را در معرضِ رحمت او قرار دهيد .

فصل چهارم : ستايش

٤ / ١ . نكوهش ستودن

٣٤٨٥.سنن ابن ماجة ـ به نقل از مقداد بن عمرو ـ: پيامبر خدا به ما فرمود كه به صورت مدحگويان، خاك بپاشيم.

٣٤٨٦.سنن أبى داوود ـ به نقل از ابو بكره ـ: مردى در حضور پيامبر صلى الله عليه و آله مردى را ستود. پيامبر صلى الله عليه و آله سه بار به او فرمود: «گردن رفيقت را بُريدى!». آن گاه فرمود: «هر گاه فردى از شما ، ناچار به ستودن دوست خود شد، نظرش را بگويد و بگويد: خيال مى كنم اين گونه است؛ امّا از باطن و عاقبت كار او، خدا آگاه است ».

٤ / ٢ . نكوهش دوست داشتن ستايش

٣٤٨٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : دوست داشتن مدح و ثناى مبالغه آميز، [مدح شده را ]نسبت به دين، كور و كَر مى سازد و خانه ها را [از اهلش ]خالى مى كند.

٤ / ٣ . ستودن كسى به آنچه در او نيست

قرآن

«البتّه گمان مبر كه كسانى كه بدانچه كرده اند، شادمانى مى كنند و دوست دارند به آنچه نكرده اند، مورد ستايش قرار گيرند، قطعاً گمان مَبَر كه براى آنان ، نجاتى از عذاب است، [ كه ]عذابى دردناك خواهند داشت» .