بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٢٤ - ضرورت استفاده از عمر گرانبها

اطفاى شهوت شود و در آن افراط نكند.

چه خوب است انسان به نفس خود ترحّم كند و پيش از بسته شدن همه راهها و از كار و حركت افتادن بدن، بيدار شود و غافل ننشيند كه عمر كوتاه و گذرا است. قبل از ريشه دواندن اخلاق فاسد و زشت و عادت كردن به صفات ناپسند و تسخير مملكت تن و جان به وسيله لشكر شيطان، بيدار شود و نگذارد جوانى، كه دوره نشاط و رشد و توانايى و بهترين مرحله عمر است، بيهوده سپرى گردد. انسان آن به آن، رو به ضعف و پيرى و ناتوانى مى‌رود و صفات مذموم يا ممدوح نفسانى ريشه‌دارتر و محكم‌تر مى‌گردد. اگر انسان در جوانى كه قدرت دارد، با حزب شيطان كه هنوز تسلط كامل بر او نيافته، مقابله نكند، چگونه مى‌تواند در پيرى بر آن مسلط شود؛ البته در هر حال قرآن مى‌فرمايد:

{/و لا تيْأسُوا مِنْ روْحِ اللّهِ [١] از رحمت خدا نااميد نشويد كه در هيچ حال روا نيست» و در تمام دوران عمر بايد به قدر توان سعى و كوشش نمود.

مرحوم ثقة الاسلام شيخ كامل و فاضل عارف، احمد بن محمد بن يعقوب كلينى صاحب كتاب شريف كافى، كه استاد علم اخلاق است و از اولين كسانى است كه در اين فن شريف كتاب تأليف كرده و كتاب العشره اصول كافى را در باب معاشرت نوشته است، مى‌فرمايد: وقتى از مستى طبيعت، هوشيار و از خواب غفلت بيدار شدم كه مايهء جوانى بر باد رفته، پيرى مرا فرا گرفته، عادات و رسوم در من مستحكم گشته و صفات ناپسند در نفس من رسوخ كرده بود. در آن هنگام دامن جدّ و جهد و كوشش به كمر زدم و با مجاهدات عظيم و رياضتهاى شاقّ و پرزحمت، نفس خود را از خواهشهاى آن بازداشتم؛ تا اينكه خداوند مرا توفيق عنايت فرمود و از مهلكات خلاصى يافتم.[٢]

[١] يوسف (١٢) آيهء ٨٧..

[٢] به نقل از معراج السعاده، ص ٢٧.