بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٤١ - رياضت نفس

اسهر عيونهم خوف معادهم، و تجافت عن مضاجعهم جنوبهم و همهمت بذكر ربّهم شفاهم و تقشّعت بطول استغفارهم ذنوبهم اولئك حزب الله الا انّ الله هم المفلحون؛[١] خوشا به حال نفسى كه آنچه را پروردگارش واجب كرده، ادا كند و در سختى شكيبا باشد و در شب از خواب دورى نمايد تا زمانى كه خواب و چرت بر او غلبه نمايد و زمين را فرش و دستش را بالش خود قرار دهد. اين حالت در جماعتى است كه ترس از معاد، چشمانشان را بيدار نگه داشته و پهلوهايشان را از خوابگاههايشان تهى كرده و لبانشان به ذكر پروردگارشان آهسته گوياست و به واسطه استغفار و آمرزش زياد، گناهانشان پراكنده شده. اينان حزب و گروه خدايند و بدانيد حزب خدا رستگار است.

بنابراين اگر شهوت و غضب تحت حكومت و سيطرهء عقل باشد، اين نفس مى‌شود آمنه و مطمئنه كه امير المؤمنين اوصافش را ذكر فرمود و علماى اخلاق مى‌گويند عدالت عبارت است از مطيع قرار دادن نفس اماره براى قوهء عاقله؛ تا جايى كه نفس به مرحله اطمينان برسد. پس معنى ديگر عدالت اين شد كه قواى نفس را تعديل كنيم و از افراط (زياده‌روى) و تفريط (سستى) بازداريم.

[١] همان، نامه ٤٥، فراز ١٥.