بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٤٠ - رياضت نفس

رياضت نفس

امير المؤمنين امام على (ع) به عثمان بن حنيف مى‌فرمايد:

و انّما هى نفسى اروضها بالتّقوى لتأتى آمنة يوم الخوف الاكبر و تثبت على جوانب المزلق؛ [١] همانا اين نفس من است كه آن را باتقوا رياضت و تمرين مى‌دهم تا روز خوف اكبر با اطمينان و آرامش به صحراى محشر بيايد و بر اطراف لغزشگاه (پل صراط) پابرجا باشد و نلغزد.

و ايم الله... لاروضنّ نفسى رياضة تهشّ معها الى القرص اذا قدرت عليه مطعوما و تفنع بالملح مأدوما و لادعنّ مقلتى كعين ماء نضب معينها، مستفرغة دموعها؛ [٢]سوگند به خدا - سوگندى كه در آن مشيت خدا را جدا مى‌سازم - خود را چنان تربيت مى‌كنم كه نفسم شاد و شكفته شود به گرده نانى كه بر آن خورشى يابد و در خورش به نمك قناعت كند و به آن بسازد و كاسه چشمم را به حال خود گذارم كه اشكهايش خالى شود، مانند چشمه‌اى كه آبش فرو رفته است.

و يأكل علىّ من زاده فيهجع؛ آيا على توشه خود را خورده و مانند چهارپايان (نعوذ بالله) مى‌خوابد؟

قرّت اذا عينه اذا اقتدى بعد السنين المتطاولة بالبهيمة الهاملة و السّائمة المرعيّة؛ در چنين حالى چشم على روشن باد كه پس از سالهاى دراز از چهارپاى رها و چريده در گلهء پيروى كند؟» مى‌فرمايد ننگ است همت و انديشه انسان، خوردن و آشاميدن باشد.

طوبى لنفس ادّت الى ربّها فرضها، و عركت بجنبها بؤسها و هجرت فى الليل غمصها، حتّى اذا غلب الكرى عليها افترشت ارضها، و توسّدت كفّها، فى معشر

[١] نهج البلاغه، نامه ٤٥، فراز ٥، ١٣، ١٤.

[٢]. همان.