بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٣١٤ - غرور اهل عبادت و عمل

[١] وسواس و غرور در وضو: گروه اول كسانى‌اند كه در نماز و تحصيل مقدمات نماز برطرف كردن نجاست، اهل وسواس‌اند كه اگر اين وسواس را در خوردن و گرفتن مال از ديگران به كار مى‌بردند خيلى خوب بود و شبيه به سيرهء بزرگان اولياء مى‌شد. و اين عده گاهى در مصرف آب براى وضو اسراف مى‌كنند كه جز گناه و تضييع عمر چيزى نيست و اين اشخاص چه‌بسا احتياط و وسواسشان مضر به وضو است و فكر مى‌كنند اين كار كافى در نجات آنها است «فهو مغرور فى غاية الغرور».

[٢] غرور در نماز: وسوسه در نيّت نماز بر اين طايفه غلبه كرده و شيطان نمى‌گذارد نيّت صحيح داشته باشند و آنان را به تكرار عمل و وسواس تشويق مى‌كند تا اين‌كه نماز جماعت و درك فضيلت نماز اول وقت از دستشان مى‌رود.

و گاهى در گفتن الله اكبر دچار وسواس مى‌شوند به طورى كه گاهى به جهت شدت احتياط تكبير را غلط مى‌گويند و اين كار را اول نماز انجام مى‌دهند و تا آخر نماز غافل‌اند و قلبشان حاضر نيست و گاهى براى بعضى وسوسه در قرائت نماز پيدا مى‌شود و آن‌قدر كه در رعايت تشديدها و تصحيح مخارج حروف دقت مى‌كنند توجهى به حضور قلب و فكر در معانى قرائت و اذكار نماز ندارند و مى‌پندارند اگر فقط قرائت درست شد نماز قبول است و اين زشت‌ترين انواع غرور و گمان باطل است.

[٣] غرور روزه‌داران: اين دسته روزهاى بافضيلت را روزه مى‌گيرند و گاهى بيشتر سال را روزه هستند اما زبان خود را از غيبت حفظ نمى‌كنند و موقع افطار شكم خود را از حرام نگه نمى‌دارند و فكر مى‌كنند كارشان درست است و اين‌طور اشخاص در غايت غرور و فريب نفس هستند و گمان مى‌كنند همه كارها با روزه درست مى‌شود.

[٤] غرور حج‌گزاران: اين طايفه براى حج و زيارت خانه خدا از خانه خارج مى‌شوند اما از مظالم عباد و ديون مردم خارج نمى‌شوند و در طلب زاد و توشهء حلال تلاشى ندارند و چه بسيار در راه نماز را ضايع مى‌كنند و از طهارت لباس و بدن عاجز مى‌شوند و با قلبى آكنده از رذائل اخلاقى و صفات ذميمه به‌