بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٢٥٢ - اهميت حفظ زبان

امام زين العابدين (ع) در دعاى ابو حمزهء ثمالى مى‌فرمايد:

انا الّذى عصيت جبّار السماء؛ [١] من آن كسى هستم كه با جبّار آسمان و زمين مخالفت كرده‌ام.

جبر به معنى قهر و غلبه است و جبّار يعنى خدايى كه بر تمام دستگاه هستى قهر و غلبه دارد. از ديد امام سجاد هر گناهى نافرمانى خدا است و كبيره به حساب مى‌آيد بنابراين فرضا مثل نگاه ناپاك، به خودى خود، كبيره است و آثار بسيار سوئى دارد. در روايت امام صادق (ع) آمده: «النّطرة سهم من سهام ابليس؛ [٢] نگاه حرام و شهوت‌آميز تيرى است از تيرهاى شيطان». اگر كسى نگاه آلوده به ناموس ديگران كرد، رخنه‌اى به قلب او وارد مى‌شود؛ زيرا همين يك نگاه او را به گناه بالاتر مى‌كشاند. باباطاهر مى‌گويد:

ز دست ديده و دل هر دو فرياد كه هرچه ديده بيند دل كند ياد

بسازم خنجرى نيشش ز فولاد زنم بر ديده تا دل گردد آزاد

درست است كه نگاه به نامحرم نسبت به زنا، كوچك است، اما به سبب آثار شومى كه فى حد نفسه دارد، بزرگ است. شايد فقها اين مطلب را نگويند ، اما خود انسان مى‌تواند حساب كند. از روايات هم مى‌توان استفاده كرد كه حتى يك نگاه كه به نظر كوچك مى‌آيد، ممكن است به سبب شرايط و موقعيّت و شأن و شخصيت افراد، آثار خيلى شومى داشته باشد؛ مثلا مردم نگاه ناپاك يك عالم شهر را كبيره مى‌دانند، اما اگر يك فرد معمولى آن را انجام دهد، آن را صغيره به حساب مى‌آورند. اين بزرگ و كوچك بودن گناه به حسب زمان و مكان هم فرق مى‌كند؛ مثلا گناه در مسجد بزرگ‌تر از گناه در بازار است و يا گناه در روزهاى مقدس با روزهاى معمولى تفاوت دارد.

[١] مفاتيح الجنان، دعاى ابو حمزه ثمالى.

[٢] من لا يحضر، ص ١١.