بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٢٣٢ - استدراج يا عذاب گام به گام

متاعُ الْحياةِ الدُّنْيا و الْآخِرةُ عِنْد ربِّك لِلْمُتّقِين؛ [١] اگر بيم اين نبود كه همه مردم - كه عقلشان به چشمان است - با ديدن وضع خوب و مرفّه كفار، ملت يگانه، يعنى كافر شوند، ما براى خانه‌هاى كافران سقفهايى از نقره و نردبانهاى نقره‌اى كه از آنها بالا روند و نيز براى خانه‌هايشان درهاى نقره‌اى و تختهايى كه بر آنها تكيه كنند و زيورهايى قرار مى‌داديم و هرآينه همه اينها در نظر خدا بهرهء زندگانى دنيا است و آخرت نزد پروردگار تو از آن پرهيزكاران است.

پس معلوم مى‌شود كه مال دنيا و طلا و نقره نزد خداوند ارزشى ندارد و بى‌مقدار است و اگر مردم با مشاهده وضع خوب كافران، وقتى آنها را در ناز و نعمت مى‌بينند به طمع مال و ثروت و ناز و نعمت، كفر اختيار نمى‌كردند، خداوند همه آرزوهاى مادى كافران را برآورده مى‌ساخت و حتى خانه‌هايشان را از طلا و نقره كه سمبل مال دنياست، قرار مى‌داد؛ زيرا اينها همه، در مقابل نعمتهاى آخرت، كه براى متقين است، بهره‌اى ناچيز از زندگى دنيا است و نبايد مورد آرزوى بندگان خدا و دلبستگى آنها شود.

استدراج يا عذاب گام‌به‌گام

نمونه ديگرى از موارد غرور نفس در سوره مبارك مؤمنون ذكر شده كه مى‌فرمايد:

أ يحْسبُون أنّما نُمِدُّهُمْ بِهِ مِنْ مالٍ و بنِين `نُسارِعُ لهُمْ فِي الْخيْراتِ بلْ لا يشْعُرُون؛ [٢]آيا اين مردم اين‌طور گمان مى‌كنند كه امدادهاى ما به آنها به وسيله مال و فرزندان، براى شتاب دادن آنها به سوى خيرات است؟ چنين نيست و آنها حقيقت مطلب را درنمى‌يابند.

[١] زخرف (٤٣) آيات ٣٣-٣٥.

[٢] مؤمنون (٢٣) آيات ٥٥ و ٥٦.