بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ١٩٥ - رهبانيّت

اِبْتِغاء رِضْوانِ اللّهِ فما رعوْها حقّ رِعايتِها فآتيْنا الّذِين ٩٩ آمنُوا مِنْهُمْ أجْرهُمْ و كثِيرٌ مِنْهُمْ فاسِقُون؛ [١] در دل پيروان عيسى (ع) رأفت و مهربانى نهاديم و رهبانيت (ترك دنيا) را بدعت گذاشتند و ما در انجيل جز آنچه را طلب رضا و خوشنودى خدا است، ننوشتيم و آنان حقش را رعايت نكردند. ما پاداش و اجر همهء آنان را كه ايمان آوردند، عطا كرديم و بسيارى از مردم به راه فسق و ترك دستورات خدا رفتند.

در اين آيه خداوند مى‌فرمايد ما رهبانيت منفى را بر آنها ننوشتيم؛ بلكه رهبانيّت مثبت را براى آنها مقرر كرده بوديم. رهبانيّت، كه از مادهء «رهبة» به معنى ترس از خدا گرفته شده، در آغاز مصداقى از زهد و بى‌اعتنايى به دنيا بود. راغب در مفردات مى‌نويسد: رهبانيت ترسى است كه آميخته با پرهيز و اضطراب باشد و ترهّب به معنى شدت عبادت است. از آيه استفاده مى‌شود كه نوعى رهبانيت مطلوب و مثبت در ميان مسيحيان وجود داشت كه هدف آن به دست آوردن رضايت و خشنودى خدا بود؛ ولى پيروان حضرت مسيح، آن را از حد و مرز بيرون بردند و تبديل نمودند به تحريم ازدواج و ترك دنيا و زندگى اجتماعى و انتخاب صومعه‌ها و ديرهاى دور از اجتماع و مردم و انزوا و گوشه‌نشينى.

پيامبر (ص) مى‌فرمايد:

بعد از عيسى (ع) جمعى از جباران ظهور كردند و مؤمنان سه مرتبه با آنان پيكار نمودند و عاقبت شكست خوردند. ازاين‌رو، به بيابانها متوارى شدند و به انتظار ظهور حضرت محمد (ص) در غار كوهها به عبادت مشغول شدند و بعضى هم به بعثت پيامبر (ص) كفر ورزيدند. [٢]

محمد بن مسلم از امام صادق (ع) از امير المؤمنين (ع) روايت مى‌كند:

[١] حديد (٥٧) آيهء ٢٧.

[٢] مجمع البيان، ج ٩، ص ٢٤٣.